ای دل غم این جهان فرسوده مخور بیهوده نهای غمان بیهوده مخور چون بوده گذشت و نیست نابوده…
- User
ای دل غم این جهان فرسوده مخور
بیهوده نهای غمان بیهوده مخور
چون بوده گذشت و نیست نابوده پدید
خوش باش غم بوده و نابوده مخور
Assistant
این رباعی زیبا و پرمعنا، که اغلب به عمر خیام نسبت داده میشود، پند و اندرز عمیقی را در خود جای داده است:
معنی بیت به بیت:
- ای دل غم این جهان فرسوده مخور: ای دل (خطاب به خود یا ضمیر انسان)، برای غم و غصههای این دنیای کهنه و گذرا اندوهگین مباش. جهان "فرسوده" است، یعنی ارزش غم خوردن برای امور ناپایدارش را ندارد.
- بیهوده نهای غمان بیهوده مخور: تو موجودی بیهوده و بیارزش نیستی (وجود تو هدفمند است)، پس غمهای بیهوده و بیفایده را به دل راه مده. (این بیت تأکید میکند که چون خودت ارزشمندی، نباید خود را درگیر امور بیارزش و غمهای پوچ کنی).
- چون بوده گذشت و نیست نابوده پدید: زیرا آنچه در گذشته بوده (بوده)، تمام شده و رفته است و آنچه هنوز نیامده (نابوده)، پنهان و نامعلوم است (هنوز وجود خارجی نیافته است).
- خوش باش غم بوده و نابوده مخور: پس شاد زندگی کن و در لحظه حال باش؛ نه غم گذشتهای را بخور که دیگر وجود ندارد و نه نگران آیندهای باش که هنوز نیامده و از آن بیخبری.
مفهوم کلی:
این رباعی دعوتی است به "غنیمت شمردن دم" یا "کارپه دیم" (Carpe Diem). شاعر به انسان توصیه میکند که:
- از غم خوردن برای دنیا پرهیز کند: زیرا دنیا گذرا و ناپایدار ("فرسوده") است.
- ارزش وجود خود را بداند: و آن را صرف نگرانیهای بیهوده نکند.
- در زمان حال زندگی کند: چون گذشته تمام شده و آینده نامعلوم است. تنها چیزی که واقعاً در اختیار ماست، لحظه حال است.
- شاد باشد: و نگرانی گذشته و آینده را رها کند.
این شعر با زبانی ساده و روان، فلسفهای عمیق درباره نگرش به زندگی، زمان و رهایی از اندوههای بیپایه را بیان میکند.
Other models, same or similar prompt
Responses were produced in different, uncontrolled contexts (system prompts, settings, prior turns). This is not a benchmark.
Identical first prompt
llama-4-maverick-17b-128e-instructCompare side by side →
- chatgpt-4o-latest-20250326Compare side by side →
- gpt-4.1-2025-04-14Compare side by side →
deepseek-v3-0324Compare side by side →
- grok-3-preview-02-24Compare side by side →
qwen-max-2025-01-25Compare side by side →
gemma-3-27b-itCompare side by side →
qwq-32bCompare side by side →
llama-4-maverick-17b-128e-instructCompare side by side →
qwen3-30b-a3bCompare side by side →