POLİMER SENTEZİ: (NAYLON [6,10] ve ‘’SLIME’’ ) DENEYİ FÖYÜ Amaç: Değişik tipteki…
- User
POLİMER SENTEZİ: (NAYLON [6,10] ve ‘’SLIME’’ ) DENEYİ FÖYÜ Amaç: Değişik tipteki polimerizasyon reaksiyonlarını keşfetmek Bir polimer, monomer diye anılan çok küçük moleküllerin birleşmesiyle oluşan büyük bir polimerdir. Polimerler , monomerler denilen küçük tekrar birimlerinin birbirine bağlanmasıyla oluşan ve ‘’polimerizasyon’’ denen sentetik bir süreçle oluşur. Büyük biyolojik moleküller polimedirler. Örneğin, bitkisel bir malzeme olan selüloz glukozun polimeridir. Kullanım alanı açısından polimer kimyası, kimya alanı içindeki en önemli dallardan biridir. Neredeyse yaşamımız her bir açıdan hem sentetik (polistiren, polietilen ve PVC gibi) hem de doğal (pamuk, yün ve ipek gibi) sayesinde kolaylaşır. Size bir örnek vermek için tipik bir sabah ritüeline bakmak yeterlidir: ‘’Kulağınızı tırmalayan bir alarm saati ile uyandınız (termoset bir polimerden yapılmış), yatağınızdan ayağınızı sallıyorsunuz (poliüretan köpükten yapılma), halınızın üzerinde dikildiniz (akrilik ya da naylondan yapılma). Banyoya doğru yürüdünüz, duşa daldınız (perdesi vinil olan) ve şampuanınızı kavradınız ( şişesi muhtemelen polietilenden olan). Duştayken traş olmaya başladınız ( muhtemelen sentetik kauçuk bir tutamaktan yapılma plastik bir jiletle) ve dişlerinizi fırçalıyorsunuz ( fırçanızdaki kıllar muhtemelen naylon ve sapı polietilen). Duşunuzdan sonra, tipik kahvaltınızı yapmaya başlıyorsunuz: peyniriniz ( muhtemelen polistiren bir kapta) ve sütünüz önünüzde (muhtemelen PETE kabında- bu polietilen teraftalat, bir poliesterdir). Bu sabah biraz serince ve bu yüzden yün kazağınızı sırtınıza geçiriyorsunuz ( soda kabınız gibi aynı poliesterden yapılma) ve otobüsü yakalamak için kafanızı evden çıkarıyorsunuz.’’ Bu sizin tipik bir sabahınızı tarif etmese bile yaşamımızda polimerlerin ne kadar yaygın olduğunu gösterir. İşte tam da bu nedenle en azından bu laboratuvar deneyi sizin etrafta karşılaştığımız polimerler hakkında daha fazla farkındalık sahibi olmanızı desteklemek amaçlı planlanmıştır. Bu deney sırasında 2 farklı polimerizasyonu inceleyeceksiniz: 1-Kondenzasyon 2- Çapraz bağlı polimerleşme Birinci tip mekanizmada, iki monomer, küçük bir molekülün- H2O ya da HCl gibi- elimine olması ya da kaybolmasıyla birleşerek daha büyük bir molekül oluşturmak üzere reaksiyona girerler. Poliamitler ve poliesterler kondenzasyon polimerlerinin tipik örnekleridir. Naylon 10, 6 ( bir poliamit), sebakoil klorür, 10 karbonlu diasit klorür ve hekzametilen diamin ile 6 karbonlu diamin arasında gerçekleşen bir kondenzasyon reaksiyonu ile üretilir. Şekil 1’de naylon 6,10 oluşumunu gösteren reaksiyon vardır [1].
Şekil 1. Sebakoil klorür ve hekzametilen diaminden naylon 6,10 eldesi Bu reaksiyonda; amit bağları, bir asit halojenürü ve HCl’in ayrılması ile bir amin arasında gerçekleşir. Biz bu deneyde, endüstriyel olarak yayın kullanımda olan karboksilik asitten daha bir Organik Lab2 7 diasidik klorür kullanacağız. Çünkü, asit halojenürü daha reaktiftir. Çok küçük bir miktar NaOH, karışımı nötralize etmek amaçlı polimerizasyon reaksiyonuna eklenir. İkinci tip polimerizasyonda ise çapraz bağlanma ile yapılan bir çeşit sentetik çamur olan ‘’slime’’ yapılacaktır. Bu deney, sulu çözelti ortamı koşullarında polivinil alkolün, PVA, boraks (sodyum borat dekahidrat) ile reaksiyonundan oluşması esasına dayanır. Bu polimerizasyon elastik jel verir. Şekil 2’de çapraz bağlanmada borat iyonunun- B(OH)4 —üç boyutlu bir ağ yapısı vermek üzere PVA’daki alkol gruplarını koordine biçimde sarmasıyla gösterilen basitleştirilmiş reaksiyonu verilmiştir. n + Na2B4O7.10H2O → Şekil 2. ‘’Slime’’ da çapraz bağların bir gösterimi Borat iyonları ve PVA’nın fonksiyonel alkol grupları arasındaki çapraz bağlantıların bağları zayıftır ve bu çapraz bağlantılar yalnızca kolayca oluşmaz aynı zamanda el ya da jelin ağırlığı altında kolayca kırılabilir. Eğer düz bir yüzeye ‘’slime’’ dan yapılı bir top bırakırsanız moleküler bağları birbiri üzerine kaymaya ve böylece kendilerini tekrar organize etmeye başlayıp tekrar bağlandıkları için yavaşça düzleşmeye başlayacaklardır. Bunun tersi olarak aniden çekerseniz ise hemen yırtılacak ya da kopacaktır [1]. Güvenlik ve Atıkların Giderilmesi Yapacağınız naylonu kesinlikle elinizle tutmaya çalışmayın. Deri için oldukça tahriş edici ve aşındırıcıdır [1]. Deneyiniz sırasında oluşan tüm katı ve sıvı atıklar uygun bir atık kabında toplanmalıdır. Hiçbir malzemeyi lütfen ve kesinlikle lavaboya dökmeyin. Deneysel Prosedür Bu deneyi grubunuzla birlikte yapacaksınız. Gözlemlerinizi defterinize not etmeyi unutmayın.
- Arayüz Polimerizasyonu ile Naylon 6,10 ‘un Hazırlanması %20’lik NaOH çözeltisinden 20 ml alın ve 50 ya da 100 ml’lik beher içinde %5’lik hekzametilen diamin çözeltisinden 10 ml alarak karıştırın. %5’lik sebakoil klorür çözeltisinden 10 ml kadar mezürle ölçün. Hekzametilen diamin içeren behere beherin duvarının kenarından sebakoil klorürü yavaşça ve dikkatlice dökün. Bu sayede beherin yüzeyinde sebekoil klorür çözeltisinin yüzdüğünü görebilirsiniz. Oluşan iki farklı tabakayı bozmayın. Naylon beherdeki iki tabakanın arasındaki ara yüzde oluşacaktır. Filmi, arayüzden almak için cam bir baget kullanabilirsiniz. Eğer çok hızlı çekerseniz naylon hemen deforme olacak ya da kırılacaktır. Naylonunuzu beherden uzaklaştırın ve süzgeç kağıdına alarak kurutun. Daha sonra naylonun aseton, tolüen ve etanolde çözünürlüklerine bakıp gözlemlerinizi not edin [1].
- ‘’Slime’’ Yapımı Bu deneyi gerçekleştirmek için deney öncesi hazırlanacak iki çözelti gerekiyor. ‘’Slime’’ yapmak için 250 ml’lik behere 50 ml polivinil alkol (PVA) çözeltisi konur. Üzerine 5 ml %20’lik boraks çözeltisi konur ve cam bir baget yardımıyla karıştırılır. Jel formu olur olmaz oluşan ‘’slime’’ beherden uzaklaştırılabilir ve özellikleri isteğe göre incelenebilir. İyi eğlenceler ☺ [1]
- Assistant
İşte Naylon 6,10 ve Slime deneyleri için bir föy örneği:
DENEY FÖYÜ: POLİMER SENTEZİ (NAYLON 6,10 VE SLIME)
Amaç:
- Kondenzasyon polimerizasyonu ile Naylon 6,10 sentezlemek
- Çapraz bağlı polimerizasyon ile Slime elde etmek
- Farklı polimerizasyon mekanizmalarını gözlemlemek
Teorik Bilgi: Polimerler, monomer adı verilen küçük moleküllerin birbirine bağlanmasıyla oluşan büyük moleküllerdir. Bu bağlanma işlemine polimerizasyon denir. Başlıca iki tip polimerizasyon vardır:
-
Kondenzasyon polimerizasyonu: İki farklı monomer arasında küçük bir molekül (su, HCl vb.) ayrılarak gerçekleşir. Örnek: Naylon 6,10
-
Çapraz bağlı polimerizasyon: Monomerler arasında çapraz bağlar oluşarak üç boyutlu ağ yapısı meydana gelir. Örnek: Slime
Malzemeler:
Naylon 6,10 için:
- %5'lik hekzametilen diamin çözeltisi
- %5'lik sebakoil klorür çözeltisi
- %20'lik NaOH çözeltisi
- 50-100 mL beher
- Cam baget
- Süzgeç kağıdı
Slime için:
- Polivinil alkol (PVA) çözeltisi
- %20'lik boraks çözeltisi
- 250 mL beher
- Cam baget
Prosedür:
Naylon 6,10 Sentezi:
- 20 mL %20'lik NaOH çözeltisini bir behere alın.
- Üzerine 10 mL %5'lik hekzametilen diamin çözeltisi ekleyin ve karıştırın.
- 10 mL %5'lik sebakoil klorür çözeltisini beherin kenarından yavaşça ekleyin. İki faz oluşacaktır.
- Ara yüzeyde oluşan naylon filmini cam bagetle yavaşça çekin.
- Filmi süzgeç kağıdına alıp kurutun.
- Naylonun aseton, toluen ve etanoldeki çözünürlüğünü test edin.
Slime Sentezi:
- 250 mL'lik behere 50 mL PVA çözeltisi koyun.
- Üzerine 5 mL %20'lik boraks çözeltisi ekleyin.
- Cam bagetle karıştırarak jel oluşumunu gözlemleyin.
- Oluşan slime'ı beherden çıkarıp özelliklerini inceleyin.
Gözlemler ve Sorular:
-
Naylon filmi nasıl bir görünüme sahipti? Çekerken nasıl davrandı?
-
Naylonun farklı çözücülerdeki çözünürlüğü nasıldı? Neden?
-
Slime oluşurken nasıl bir değişim gözlemlediniz?
-
Slime'ın elastiklik, viskozite gibi özelliklerini nasıl tanımlarsınız?
-
İki polimerizasyon türü arasındaki temel farklar nelerdir?
Sonuç: Deneyde gözlemlediğiniz polimerizasyon mekanizmalarını ve elde ettiğiniz polimerlerin özelliklerini kısaca özetleyin.
Güvenlik Uyarıları:
- Eldiven ve gözlük kullanın.
- Kimyasalları cildinize temas ettirmeyin.
- Atıkları uygun şekilde bertaraf edin, lavaboya dökmeyin.
Other models, same or similar prompt
Responses were produced in different, uncontrolled contexts (system prompts, settings, prior turns). This is not a benchmark.