Skip to content
The Chat Archive
gemini-2.5-flash· Google LMArena Human Preference 140K

wat zijn de vereisten voor een onrechtmatige daad naar Nederlands recht?

  1. User

    wat zijn de vereisten voor een onrechtmatige daad naar Nederlands recht?

  2. Assistant

    Om in Nederland succesvol een vordering tot schadevergoeding in te stellen op grond van een onrechtmatige daad, moeten vijf cumulatieve vereisten zijn vervuld. Dit is vastgelegd in artikel 6:162 van het Burgerlijk Wetboek (BW).

    De vijf vereisten zijn:

    1. Onrechtmatigheid (van de gedraging)
    2. Toerekenbaarheid (van de gedraging aan de dader)
    3. Schade
    4. Causaal verband (tussen de onrechtmatige gedraging en de schade)
    5. Relativiteit

    Laten we deze elk nader toelichten:

    1. Onrechtmatigheid

    Een gedraging is onrechtmatig indien sprake is van:

    • Inbreuk op een recht: Dit zijn subjectieve rechten, zoals eigendomsrecht, privacyrecht, lichamelijke integriteit, auteursrecht, etc. (bijvoorbeeld het beschadigen van andermans auto, het schenden van iemands privacy).
    • Strijd met een wettelijke plicht: Het overtreden van een wet of een verordening (bijvoorbeeld het rijden door rood licht, het niet naleven van veiligheidsvoorschriften).
    • Strijd met hetgeen volgens ongeschreven recht in het maatschappelijk verkeer betaamt: Dit is een open norm en wordt vaak ingevuld aan de hand van jurisprudentie. Hieronder vallen onder andere:
      • Gevaarzetting: Het creëren of laten voortbestaan van een gevaarlijke situatie zonder voldoende waarschuwing of voorzorgsmaatregelen (bijvoorbeeld het laten liggen van een bananenschil in een supermarkt, het niet beveiligen van een bouwput).
      • Inbreuk op zorgvuldigheidsnormen: Bijvoorbeeld oneerlijke concurrentie, misbruik van omstandigheden, onvoldoende informatie geven.

    Let op: De onrechtmatigheid vervalt indien er een rechtvaardigingsgrond aanwezig is (bijvoorbeeld noodweer, overmacht, wettelijk voorschrift, ambtelijk bevel of toestemming van de benadeelde).

    2. Toerekenbaarheid

    De onrechtmatige gedraging moet aan de dader kunnen worden toegerekend. Dit kan op grond van:

    • Schuld (verwijtbaarheid): De dader heeft de gedraging opzettelijk begaan, of heeft nalatig of onvoorzichtig gehandeld (en had anders moeten en kunnen handelen). Dit is de meest voorkomende grond.
    • De wet: Soms wordt een gedraging aan iemand toegerekend, zelfs als er geen sprake is van schuld (risicoaansprakelijkheid). Voorbeelden zijn de aansprakelijkheid van ouders voor jonge kinderen (onder 14 jaar), de aansprakelijkheid van de bezitter van een dier, of de werkgever voor gedragingen van zijn werknemers.
    • Verkeersopvattingen: Wat algemeen aanvaard is in de maatschappij (bijvoorbeeld onervarenheid of onbekwaamheid kan op grond van verkeersopvattingen voor iemands rekening komen).

    3. Schade

    Er moet daadwerkelijk schade zijn geleden door de benadeelde. Zonder schade is er geen grond voor een vordering tot schadevergoeding. Schade kan zowel:

    • Materiële schade zijn (vermogensschade, zoals gemaakte kosten, geleden verlies, gederfde winst, medische kosten, kosten van reparatie).
    • Immateriële schade zijn (smartengeld, vergoeding voor pijn, verdriet, gederfde levensvreugde, gederfde esthetiek).

    4. Causaal verband

    Er moet een verband zijn tussen de onrechtmatige gedraging en de geleden schade. De schade moet het gevolg zijn van de gedraging. De basisregel hier is de condicio sine qua non-test: zou de schade zijn ingetreden als de onrechtmatige gedraging niet had plaatsgevonden? Zo nee, dan is er sprake van causaal verband.

    Daarnaast wordt de omvang van de aansprakelijkheid beperkt door de leer van de toerekening naar redelijkheid: niet alle schade die het gevolg is van de gedraging komt voor vergoeding in aanmerking; alleen die schadeposten die redelijkerwijs aan de onrechtmatige daad kunnen worden toegerekend.

    5. Relativiteit (Schutznorm-principe)

    Dit vereiste houdt in dat de norm die overtreden is (de onrechtmatige gedraging), moet strekken tot bescherming tegen de schade zoals de benadeelde die heeft geleden. Met andere woorden: de geschonden norm moet bedoeld zijn om de benadeelde te beschermen tegen het type schade dat hij heeft geleden.

    Voorbeeld: Als iemand te hard rijdt (overtreding van een wettelijke plicht) en daardoor een aanrijding veroorzaakt, is de geschonden norm (verkeersveiligheid) bedoeld om persoonlijke schade te voorkomen. De relativiteit is dan vervuld. Als dezelfde snelheidslimiet echter is bedoeld om geluidsoverlast voor omwonenden te beperken, en door de snelheid ontstaat een aanrijding met alleen blikschade, dan is de relativiteit voor die specifieke schade niet zondermeer vervuld op basis van de geluidsoverlast-norm.

    Kortom: Alle vijf bovengenoemde vereisten moeten aanwezig zijn om met succes een vordering tot schadevergoeding op grond van een onrechtmatige daad in te stellen. Ontbreekt één van de vereisten, dan slaagt de vordering niet.

Responses were produced in different, uncontrolled contexts (system prompts, settings, prior turns). This is not a benchmark.