Skip to content
TheChatArchiveThe Chat Archive
o1-preview-2024-09-12· OpenAIAi2 WildChat-4.8M (AI2)

متنی ارسال می شود نکات مهم آن به صورت کلیدواژه بازنویسی شود ،فصل اول مفهوم حقوق بین…

  1. User

    متنی ارسال می شود نکات مهم آن به صورت کلیدواژه بازنویسی شود ،فصل اول مفهوم حقوق بین الملل و تعریف آن مقدمه ای بر حقوق بین الملل حقوق بین الملل مجموعه قواعد و مقرراتی است که حاکم بر جامعه بینالمللی میباشد. این تعریف وجود یک جامعه بین المللی را جدای از جامعه ملی داخلی یا دولتی نشان میدهد ریشه لغوی حقوق بینالملل را باید از کلمه لاتین jus gentium جستجو کرد که به مفهوم «حقوق» «ملل نزدیکتر است. در حقوق ،روم jus gentium در مقابل jus civile به معنای مجموعه قواعد حاکم بر روابط بین کشورها در کلیه زمینههای خصوصی و عمومی به کار گرفته می.شود از جنبه تاریخی نخستین بار، فیلسوف حقوقدان مشهور هلندی (گروسیوس) در قرن ۱۷ در کتاب خود تحت عنوان حقوق جنگ و صلح قواعد و مقررات بین الملل را بیان داشته است و از عنوان فوق بجای اصطلاح حقوق بینالملل استفاده نمود. پس از آن اصطلاحات مختلفی از سوی دانشمندان حقوق برای این رشته به کار گرفته شد از جمله اینکه امانوئل کانت از آن به عنوان حقوق بین الدول یاد میکرد پاسکال فیور آن را حقوق نوع بشر نامید مایلی آن را حقوق عمومی اروپا نام نهاد و هگل آن را حقوق عمومی خارجی خواند. اصطلاح حقوق بین الملل به شکل امروزی international law را نخستین بار جرمی بنتام فیلسوف انگلیسی در سال ۱۷۶۰ در کتاب خود به نام مقدمه ای بر اصول اخلاق و قانون به کار برد و آن را در مقابل اصطلاح national law حقوق ملی قرار داد. در حال حاضر به دنبال تحول مداوم جامعه جهانی که منتهی به گونه ای از شناخت مقام بین المللی و از این رو توسعه سازمانهای بین المللی شده است دیگر جامعه بینالمللی منحصراً بين دول ،نیست مع ذلک اصطلاح حقوق بین الملل بحرانی است که در فرهنگ حقوقی جایگاه رفیعی یافته است در این شرایط و در رابطه با تحول جامعه بین المللی حقوق بین الملل باید بعنوان حقوقی مورد توجه قرار گیرد که در انحصار دولتها نیست هرچند که این حقوق در نهایت بین المللی یا بین الدولی باقی بماند و این به علت آن است که دولتها مدیران اصلی زندگی بینالمللی میباشند و مفهوم حاکمیت به عنوان مشخصه لاینفک دولتها اثر تعیین کننده ای بر حقوق بین الملل دارد. در تعریف حقوق بینالملل اختلاف نظر بین حقوقدانان وجود داشته و هر یک بر اساس دیدگاه خود این رشته را تعریف کرده اند. تعاریف ارائه شده توسط حقوقدانان را میتوان به سه دسته اصلی تقسیم کرد: ۱ - دسته اول معتقدند که حقوق بینالملل تنها حاکم بر روابط بین دولتهاست طرفداران این نظریه تری ،پل، آنزیلوتی، اپنهایم و برایرلی هستند. ۲ دسته دوم که مکاتب حقوق طبیعی و جامعه شناسی حقوقی هستند تنها افراد را تابعین حقوق بینالملل دانسته و برای آنها شخصیت حقوقی قائلند و معتقدند که قواعد حقوق بین الملل باید با تکیه بر اراده افراد در جامعه بینالمللی تنظیم و تدوین شود و پیروان آن نظریه لئون دوگی و ژرژ سل میباشند. ۳- دسته سوم معتقدند که تابعان اصلی حقوق بینالملل دولتی هستند اما در کنار آنها موجودیتهایی نیز وجود دارند که میتوانند در زمره تابعين حقوق بینالملل به شمار آیند مانند سازمانهای بین المللی افراد طرفدار این نظریه ،نیور ،مکسن کاواره و شارل روسو هستند. از میان تعاریف ارائه شده توسط دسته سوم جامع تر و منطبق تر با رویه دولتها و نیز رویه قضایی بین المللی میباشد. ۱۰ مقدمه ای بر حقوق بین الملل بر اساس تعاریف ،کلی حقوق بین الملل عبارت است از مجموعه اصول و قواعدی است که دولتها یعنی اعضای اصلی جامعه بین المللی خود را ملزم به رعایت آنها میدانند و روابط این سازمانها را با یکدیگر و دولتها و همچنین در بعضــی مــوارد حقوق و تکالیف افراد را تعیین می.کند بر اساس این تعریف نتیجه میگیریم که حقوق بینالملل مجموعه مقررات حاکم بر روابط دولتها و سازمانهای بین المللی و افراد است. حقوق بینالملل و جامعه بین المللی حقوق بین الملل حقوق جامعه بینالمللی است و مجموعه قواعد و مقرراتی است که بر جامعه بینالمللی حاکم و قابل اجراست. جامعه بین المللی اجتماعی است که بر اساس همکاری و همبستگی مبتنی بر منافع مشترک و نیازهای متقابل کشورها بوجود آمده و مقررات حقوق بینالملل به آن نظم بخشیده و برآن حاکم شده است پس در نتیجه میان حقوق بینالملل و جامعه بین المللی یک ارتباط جامعه شناختی برقرار است. نهادهای بین المللی مقصود از نهادهای بین المللی نهادهای حقوقی بین المللی هستند و آن تشکلهای جمعی و قواعد تأسیسی هستند که بر اساس حقوق بین الملل ایجاد شده.اند از جمله نهادها میتوان کشورها سازمانهای بین المللی ،معاهدات داوری بین المللی مسئولیت بین المللی، شناسایی و.. را نام برد. تابعان یا موضوعات حقوق بین الملل از دید حقوقی واژه تابع" "حقوق یا موضوع "حقوق یعنی شخصی که هم واضع قواعد حقوقی و هم دریافت کننده آن قواعد میباشد. تابع حقوق: امروزه این اشخاص در حقوق بینالملل در درجه اول کشورها و در درجه دوم سازمانهای بین المللی دولتی می باشند. اما اشخاص حقوقی شرکتهای خصوصی خارجی مخصوصاً شرکتهای چند ملیتی سازمانهای بین المللی غیر دولتی، نهضتهای آزادی بخش ملی تحت شرایطی صرفاً دریافت کننده آن قواعد هستند. یعنی قواعد حقوق بین الملل در مواردی در خصوص آنها وضع شده و آنها را موضوع حق و تکلیف قرار داده .است امروزه بجای اصطلاح تابعان یا موضوعات حقوق بین الملل بیشتر از اصطلاح اعضای جامعه بین الملل یا اشخاص حقوق بین الملل استفاده میشود حقوق بین الملل عمومی و حقوق بین الملل خصوصی اصطلاح حقوق بینالملل خصوصی را نخستین بار فولیکس در ۱۸۴۲ با نگارش کتابی به نام شرح) حقوق بین الملل خصوصی در ادبیات حقوق وارد کرد از این زمان بود که موضوع تفکیک میان حقوق بینالملل عمومی و بینالملل خصوصی که جنبه کلاسیک داشت به منصه ظهور رسید حقوق بین الملل عمومی حقوق حاکم بر روابط بین دولتها است در حالیکه حقوق بین الملل خصوصی تنظیم کننده روابط بین افراد و شخصیتهای حقوقی خصوصی است. قواعد حقوق بین الملل عمومی دارای مشخصه حقوقی است در حالیکه قواعد حقوق بینالملل خصوصی دارای خصیصه خصوصی است که این مشخصه متضمن یک عنصر خارجی است که این عنصر خارجی یا ناشی از تابعیت متفاوتی است که بین طرفین این روابط است یا ناشی از محل وقوع مساله ای است که خارج از قلمرو ملی این افراد میباشد کار عمده و اساسی حقوق بینالمللی خصوصی تعیین مقرراتی است که در صورت بروز تعارض میان قوانین چند کشور قابل اجرا میباشد بین حقوق بینالملل عرفی و خصوصی نکات مشترکی وجود دارد که اهم وجوه اشتراک آن عبارتند از (۱) اشتراک در بین المللی بودن (۲) اشتراک در منابع ( اشتراک در مرجع رسیدگی از سوی دیگر تفاوتهای میان حقوق بینالمللی خصوصی و عمومی وجود دارد که مهمترین اختلافات میان این دو عبارتند از: ۱ اختلاف در موضوع حقوق بین الملل عمدتاً تنظیم کننده روابط میان کشورها و سازمانهای بین المللی است. در حالیکه حقوق بین الملل خصوصی صرفاً روابط میان اشخاصی حقیقی یا حقوق خصوصی را قانونمند میکند. -۲- اختلاف در منابع بخشی از منابع حقوق بینالملل خصوصی در زمره منابع داخلی است در حالیکه حقوق بین الملل عمومی منابع جداگانه و خاص خود را دارد. اختلاف در مبانی مبانی حقوق بین الملل خصوصی عمدتاً اراده یک کشور و مبانی حقوق بین الملل عمومی حداقل اراده دو کشور یا تابع حقوق بین الملل میباشد حقوق بین الملل عمومی ۱۱ ۴- اختلاف در مرجع رسیدگی مرجع رسیدگی به دعاوی حقوق بینالملل عمومی معمولاً مراجع حقوق بین الملل داوری و دادگستری میباشد مراجع صلاحیت دار برای رسیدگی به اختلافات ناشی از حقوق بین الملل خصوصی مراجع قضایی داخلی یا در موارد خاصی مراجع فراملی است. ۵- اختلاف در ضمانت اجرا ضمانت اجرای حقوق بینالملل عمومی غیر مستقیم و ناکافی است در حالیکه ضمانت اجرای حقوق بین الملل ،خصوصی مستقیم و کامل میباشد. ماهیت نفی و اثبات حقوق بین الملل بررسی ماهیت حقوق بین الملل مستلزم بیان نظریاتی است که در نفی حقوق بینالملل ابراز شده و سپس استدلال آنها و اثبات حقوق بین الملل از جمله نخستین دانشمندانی که حقوق بینالملل را نفی کرده و وجود آن را انکار نموده،اند هابس و اسپینوزا میباشند برخی از فلاسفه و حقوقدان از آنان پیروی کرده اند از جمله ،پوفندرف آن استین و هگل انتقادات مشترک مخالفان حقوق بین الملل ناشی از مفهوم کل حقوق است آنان معتقدند که حقوق نظام قواعد لازم الاجرا است و برای کامل بودن نیاز به سازمان اقتدارات عاليه دارد یعنی یک مرجع قانونگذاری که قواعد حقوقی وضع کند یک مرجع قضایی که اختلافات و دعاوی ناشی از اجرای آن قواعد را حل و فصل نماید و بالاخره یک مرجع اجرایی که با اقدامات ماهرانه کسانی را که قواعد حقوقی مذکور را مورد تعدی و تجاوز قرار میدهند مجازات کند. مخالفان معتقدند که اگر حقوق بینالملل یک حقوق است باید دارای یک سازمان فراکشوری باشد در حالی که چنین سازمانی با حاکمیت کشورها در ناهماهنگی محض .است نفی کنندگان حقوق بینالملل این حقوق را دارای ضمانت اجرایی واقعی و مؤثر نمیدانند و معتقدند هیچ نیروی مادی و قوه قهریه بین المللی اجرای قواعد بینالملل را تضمین نمی کند. نظریات طرفداران حقوق بین الملل ۱) سازمان اقتدارات فراکشوری شرط وجود حقوق بین الملل نیست. (۲) مقایسه حقوق بینالملل با حقوق داخلی چندان صحیح نیست زیرا حقوق داخلی بیشتر حقوق ناشی از تبعیت است در حالیکه حقوق بینالملل حقوقی است ناشی از مشارکت (۳) در جوامع کشوری اقتدار اجتماعی قانونگذار است ولی در جامعه بینالمللی که فاقد قوه مقننه فراکشوری است، این اقتدار منبعث از اراده و تراضی کشورهاست. (۴) ضمانت اجرا در حقوق بین الملل از نظر ضمانت اجرا حقوق بین الملل به مراتب ناقص تر از حقوق داخلی است زیرا در نظام بین المللی قدرت فراکشوری وجود ندارد. امروزه عوامل مؤثری وجود دارد که اجرای حقوق بینالملل را تا حدود قابل ملاحظه ای تضمین میکند از آن جمله: (۱) شناسایی حقوق بینالملل در حقوق داخلی کشورها (۲) ضمانت اجرایی بین المللی که شامل ضمانت اجرای کیفری مجازات جنایتکاران جنگی ضمانت اجرای مالی و عادی پرداخت غرامت ضمانت اجرای اقتصادی تحریم اقتصادی ضمانت اجرای دیپلماتیک قطع روابط دیپلماتیک) اقدامات متقابل مقابله به مثل دفاع مشروط ضمانت اجرا در نظام منشور ملل متحد تدابیر انضباطی اخراج یا تعلیق عضویت تدابیر توصیه ای (مصوبات و توصیه نامه های مجمع عمومی تدابیر الزام آور قطعنامههای شورای امنیت بر اساس فصل ۷ منشور ملل متحد ۴ منافع مشترک و متقابل پرهیز از تنش تیرگی ،روابط جنگ سرد و.. مهمترین ضمانت اجرای حقوق بین الملل منافع مشترک متقابل کشورهاست با توجه به وابستگی کشورها به یکدیگر و اشتراک منافع کشورها مبادرت به وضع قواعد و رعایت آن میکنند. قلمرو حقوق بین الملل قلمرو حقوق بین الملل دامنه و حدود اجرای قواعد و مقررات حقوق بینالملل را در جامعه بین المللی مشخص مینماید. هر چند قلمرو یا دامنه شمول قواعد حقوق بینالملل جهانی و فراگیر به نظر میرسد حقوقدانان معاصر ضرورت وجود قواعد خاص بین المللی را نیز ۱۲ مقدمه ای بر حقوق بین الملل مورد تأکید قرار میدهند. معمولاً حقوق بین الملل را به دو قلمرو عام و خاص طبقه بندی مینمایند حقوق بین الملل عام مجموعه قواعدی است که در جامعه بینالمللی عام قابل اجراست و عبارت است از اصول کلی ناظر بر روابط کلیه اعضای جامعه بین المللی اما حقوق بین المللی خاص دستهای از قواعد و مقررات بینالمللی است که رعایت آن فقط در جوامع بینالمللی خاص که در آنها حداقل دو کشور گرد هم آمده باشند الزامی است و شامل قواعدی است که صرفاً بین دو یا چند کشور اعمال میشود. ماده ۲۸ اساسنامه دیوان بین المللی دادگستری به حقوق بین المللی عام و حتی حقوق بینالمللی خاص اشاره صریح دارد اوپنهایم برای قلمرو حقوق بین الملل طبقه بندی خاصی ارائه داده است و حقوق بینالملل را به سه قسمت تقسیم میکند. حقوق بین الملل جهانی قواعدی است که رعایت آن برای کلیه کشورها بدون استثنا لازم الاتباع است مانند رعایت تمامیت ارضی کشورها منع کشتار دسته جمعی، منع بردگی و...

    • حقوق بین الملل عام قواعدی است که رعایت آن برای تعداد بسیاری از کشورها از جمله قدرتهای بزرگ الزامی است. مانند قواعد و مقررات عهدنامه چندگانه ژنو در رابطه با حقوق جنگ حقوق بین الملل خاص قواعدی است که برای دو یا تعداد محدودی از کشورها الزامی است دیوان بینالمللی دادگستری در رسیدگی به اختلافات بین دول کلمبیا و پرو در موضوع پناهندگی سیاسی در سال ۱۹۵۰ قواعد ناحیه ای را مورد قبول قرار داده است و در رأی خود تصریح کرده که قواعد خاص میتوانند تابع قواعد عمومی بین المللی باشند ولی باید مکمل آن بوده و مخالف با آن نباشند. تاریخ تحول حقوق بین الملل تاریخ تحول حقوق بینالملل را میتوان به دورههای زیر طبقه بندی کرد دوره اول دوران باستان دوره دوم قرون وسطی دوره سوم عصر جدید دوره چهارم از کنگره وین تا کنفرانسهای صلح لاهه دوره پنجم از کنفرانسهای صلح لاهه تا پایان جنگ جهانی دوم دوره ششم از تأسیس سازمان ملل متحد تاکنون دوران باستان اولین طلیعه را میتوان در سنگ نبشته ای به زبان سومری یافت که مربوط به ۲۱۰۰ سال پیش از میلاد میباشد در این نوشته سنگی اولین معاهده بینالمللی ملاحظه میگردد که میان این اتوم فرمانروای فاتح سرزمین مستقل (لاگاش در بین النهرین و نمایندگان مردم (اوما) منعقد شده است از میان معاهدات محفوظ هزاره دوم پیش از میلاد مهمتر از همه معاهده صلح و اتحاد بین رامسس دوم مصری و هاتوسیلی دوم هیتی است که سال ۱۲۷۸ پیش از میلاد منعقد گردد. در این معاهده طرفین متعهد شدند که علیه دشمنان داخلی به یکدیگر مساعدت نمایند و چنانچه این دشمنان به کشور دیگر پناهنده شوند مسترد گردند. اولین پدیده استرداد مجرمین را میتوان در این زمان دانست اهمیت یونان باستان در حقوق بین الملل در تحول بین الملل از جهت توسعه روابط میان دولت شهرهای مستقل آن مانند آتن و اسپارت میباشد رومیها نیز حقوق بین الملل را به دیده مذهبی نگریستند. از این رو بود که از همان اوایل دوره امپراطوران عده ای از روحانیون موسوم به fetiales روابط خارجی را پایه گذاری کردند وظیفه آنان رسیدگی به مراسم تشریفات مذهبی مربوط به معاهدات بود و در این دوره دوره باستان) نظریه جنگ عادلانه یا جنگ مشروع ابداع گردید. در میان معاهداتی که روم با سایر ملتها منعقد نمود معاهدات منعقده با کارتار پیش از میلاد مسیح از اهمیت خاصی برخوردار است. قرون وسطی میتوان اعتقاد داشت که قرون وسطی شامل دوران پیروزی ،مسیحیت ظهور دین اسلام و وقوع جنگهای صلیبی است. شکل واحد کشورهای اروپایی در قرون وسطی ناشی از جنبه جهانی کلیسا بود بنابراین ،عقیده پاپ دارای قدرت کامل است و فقط مقداری از اختیارات خود را به طور موقت به امپراطور تعویض کرده است. این نظریه معروف به نظریه دو شمشیر است. مهمترین قواعد حقوق ملل مسیحی عبارت بودند از تأسیس دولتها و حقوقی به نامهای صلح الهی رفتار الهی. جنگهای صلیبی جنگهای صلیبی را فئودالهای اروپایی به رهبری کلیسای مسیحی و به منظور استرداد بیت المقدس از مسلمانان آغاز کردند و در هشت مرحله از قرن ۱۱ تا قرن ۱۳ ادامه داشت. حقوق بین الملل عمومی ۱۳ نتیجه اولیه جنگهای صلیبی در قرون وسطی تزلزل نظام ملكوت الطوایفی در اروپا و خاتمه پیروزی مسیحیت بود. عصر جدید در دوران عصر جدید بود که اصل موازنه سیاسی در اروپا پدید آمد .بنابر این اصل هیچ کشوری نباید در صدد تحمیل اراده خود به دیگران باشد. این قاعده صددرصد فنی جانشین عقیده قرون وسطایی جامعه مشترک گردید در اواخر قرن هجدهم دو واقعه مهم در جهان روی داد که در سیر تحول و تکامل حقوق بین الملل تأثیر بسزایی داشت یکی قیام مردم آمریکای شمالی و دیگری انقلاب کبیر فرانسه بود. از کنگره وین تا کنفرانسهای لاهه کشورهای اروپایی پس از شکست ناپلئون و پیروزی نهایی و انعقاد ،صلح برای بررسی نتایج جنگ و تعیین سرنوشت اروپا کنگره ای در وین تشکیل دادند که جلسات آن از ۱۸ نوامبر ۱۸۱۴ تا ۶ ژوئن ۱۸۱۵ طول کشیده و منجر به انعقاد عهدنامههای وین گردید امضا کنندگان عهدنامههای وین در جهت اجرای تصمیمات متخذه پیمانی به نام اتحاد مقدس را منعقد نمودند که امضا کنندگان این پیمان کشورهای ،انگلستان ،روسیه پرو و اتریش بودند در دوران اتحاد مقدس بود که دکترین مونرو ظهور کرد مونرو رئیس جمهور وقت آمریکا بود که برای جلوگیری از مداخله اروپا در آمریکا اعلامیه ای منتشر ساخت و منع مداخله اروپا در آمریکا را اعلام کرد شکست اتحاد مقدس با اعلام اصل) (ملیتها به ظهور .رسید ریشه این اصل را در انقلاب کبیر فرانسه و در ادبیات رومانتیک و نظریات منچینی میتوان یافت. از کنفرانسهای صلح لاهه تا پایان جنگ جهانی دوم در ۱۸ مه ۱۸۹۹ به پیشنهاد نیکلای دوم امپراطور روسیه، اولین کنفرانس در شهر لاهه تشکیل گردید هدف کنفرانس در آغاز حفظ صلح بود و در این کنفراس ۲۶ کشور شرکت نمودند، در کنفرانس صلح لاهه روی سه مساله اساسی حقوقی توافق شد (۱ تأسیس دیوان دائم داوری به عنوان مرجع صلاحیت دار برای جلوگیری از جنگ از راه اقدامات اصلاحی میانجیگری و داوری (۲ تهیه و تنظیم قوانین و عرفهای جنگ زمینی (۳ شمول عهدنامه ۱۸۶۴ ژنو به جنگ دریایی. دومین کنفرانس صلح لاهه نیز بنا به دعوت امپراطور روسیه در سال ۱۹۰۷ با شرکت ۴۴ کشور جهان تشکیل شد. بهترین اثر مثبت این کنفرانس این بود که عده کثیری از کشورهای جهان در آنجا به بعضی معاهدات بین المللی که سابقاً منعقد شــده بـود ملحق گردیدند کنفرانس دوم لاهه علاوه بر تکمیل کارهای کنفرانس اول ۱۳ معاهده جدید مربوط به جنگ و بی طرفی را به امضا رسانید. پدیده جنگ جهانی اول و تأسیس جامعه ملل پس از خاتمه جنگ برای چاره جویی و اتخاذ تصمیم درباره مسائل عدیده ای که ناشی از جنگ ،بود کنفرانس صلح در ۱۹۱۹ با شرکت فاتحان در پاریس تشکیل شد در این کنفرانس ۵ معاهده با کشورهای مغلوب امضا شد (۱) عهدنامه ورسای با آلمان (۲) عهدنامه سن ژرمن با اتریش (۳ عهدنامه نوئی با بلغارستان (۴ عهدنامه تریانون با مجارستان (۵ عهدنامه سور با عثمانی مهمترین اثر مثبت عهدنامه صلح تأسيس جامعه ملل بود. تشکیل جامعه ملل را ویلسون رئیس جمهور وقت آمریکا در سال ۱۹۱۸ پیشنهاد نمود که مورد موافقت شرکت کنندگان کنفرانس پاریس قرار گرفت چهار معاهده در فاصله دو جنگ جهانی مسیر تحول حقوق بینالملل را نشان میدهند که عبارتند از: ۱ کنفرانس واشنگتن و معاهده تحدید تسلیحات ۱۹۲۲ -۲ معاهدات لوکارنو ۱۹۲۵ مشتمل بر دو سند بود یکی معاهده چند جانبه میان آلمان ،بلژیک ،انگلیس فرانسه و ایتالیا و دیگری معاهدات دو جانبه میان آلمان از یک سو و هر یک از کشورهای بلژیک فرانسه لهستان و چکسلواکی از سوی .دیگر طبق این معاهدات طرفین سیاست متقابل عدم تجاوز را در پیش گرفتند ۳ میثاق پاریس یا بریان کلوپ ۱۹۲۸ کشورهای امضاکننده این معاهده آلمان ،آمریکا ،بلژیک ،فرانسه ،انگلیس ایتالیا ،ژاپن لهستان و چکسلواکی، جنگ را به عنوان وسیله تعقیب سیاست ملی در روابط با یکدیگر تحریم کرده و متعهد شدند که اختلافات خود را تنها با وسایل مسالمت آمیز حل و فصل نمایند -۴ پیمان عمومی داوری ۱۹۲۸ از سال ۱۹۴۴ یعنی قبل از پیروزی قطعی متفقین ملل متحد به فکر تأسیس جامعه ملل جدیدی افتادند که بهتر و محکمتر از سابق پی ریزی شده باشد. در تابستان ۱۹۴۴ طرحی در دمبارتن اکس ارائه شد و در سانفرانسیسکو یک کنفرانس بین المللی برای ایجاد سازمانی جدید تشکیل گردید. ۱۴ مقدمه ای بر حقوق بین الملل مبانی حقوق بین الملل مجموعاً دو جنبش اساسی در خصوص مبانی حقوق بین الملل وجود دارد: (۱) مکتب اصالت اراده مکتب حقوق وضعی) ۲) مکتب اصالت اعیان مکتب حقوق موضوعی اما قبل از ورود به بحث پیرامون این دو ،بینش مکتب حقوق طبیعی را که از دید تاریخی مقدم بر این دو میباشد بررسی میکنیم. مکتب حقوق طبیعی یا فطری طبق نظر طرفداران این مکتب ، حقوق مجموعه قواعدی است مبتنی بر عقل و فطرت آدمی که در روابط میان افراد بدون دخالت قدرتهای اجتماعی الزامی است این قواعد که ثابت و تغییر ناپذیر میباشند جنبه عام و جهانی داشته و کشورها نیز در روابط متقابل چون افراد، مکلف به رعایت آنها میباشند این قواعد بدون قید حصر عبارتند از: اصل وفای به عهد منع تجاوز به حقوق دیگران دفاع مشروع آزادی و استقلال حق حیات طمع نداشتن به اموال دیگران جبران خسارت ناروا اصل حسن نیت مكتب حقوق طبیعی خود دارای دو گرایش است (۱) مكتب حقوق طبیعی کلاسیک (۲) مكتب حقوق طبیعی جدید مکتب حقوق طبیعی کلاسیک رایج ترین مکتب دوران گذشته به شمار میآید به طوریکه بیشتر فلاسفه و دانشمندان یونان و روم معتقد به آن بوده و آن را ناشی از فطرت و طبیعت و قواعدش را عام و تغییر ناپذیر میدانستند در ،آغاز علمای مسیحی حقوق طبیعی را پذیرفته و به آن جنبه الهی و آسمانی دادند مهمترین طرفداران این مکتب فرانسوا ویتوریا و فرانسیسکو سوارز بودند. در اواخر قرن شانزدهم از توجیهات مذهبی حقوق طبیعی کاسته شد و قواعد آن صورت جدید به خود گرفت .گروسیوس عالم هندی در تغییر ماهیت حقوق طبیعی سهم بسزایی داشته است گروسیوس به منزله بنیانگذار واقعی حقوق بینالملل جدید شناخته میشود و به نظر این دانشمند باید میان حقوق طبیعی و حقوق ارادی یا وضعی قائل به تفکیک شد حقوق طبیعی مبتنی بر اصولی است که عقل سلیم انسانی رعایت آن را بین افراد بشر بدون دخالت قدرتهای اجتماعی ایجاب میکند و معتقد است که با حقوق طبیعی عقلی و اجتماعی بشر مطابقت دارند حقوق طبیعی تغییر ناپذیر و مستقل از هرگونه اراده است و کشورها ملزم به رعایت آن میباشند حقوق وضعی یا ارادی مبتنی بر اراده گروههای بشری و در عین حال تابع حقوق طبیعی است در نتیجه هیچ یک از قواعد حقوق بین الملل نباید با فطرت و سرشت آدمی در تضاد و تعارض باشد به نظر گروسیوس حقوق طبیعی عبارت از اصولی است که به ما می شناساند که یک عمل از لحاظ اخلاقی و بر اساس مناسب یا نامناسب بودن آن با طبیعت مشروع یا نامشروع میباشد. مکتب حقوق طبیعی جدید این نظریه مانند نظریه پیشین مبنای قواعد حقوق را عقل بشری میداند با این تفاوت که قائل به تغییر ناپذیری آن قواعد میباشد پیروان این نظریه لویی ،لوفور فرانسوی ،ژنی آلبر دولا پرادل میباشند که قواعد حقوقی را به موازات تغییرات اجتماعی و نیازهای بشری تغییر ناپذیر می.دانند نظریه پردازان این مکتب با درک ضروریات اجتماعی و عوامل ،تاریخی جغرافیایی و اقتصادی قواعد حقوقی را با طبیعت انسان منطبق میسازند از یک سو اصول کلی حقوق طبیعی را مانند اصل وفای به عهد، اصل جبران خسارت و غیره را به عنوان اصول راهنما میپذیرد و از سوی دیگر مقتضیات اجتماعی و اقتصادی را که همواره در حال تغییر و تحول هستند در تدوین قواعد حقوقی مطمع نظر قرار میدهند. مكتب اصالت اراده مکتب حقوق وضعی) نظریات مبتنی بر اراده یک کشور یا کشورهایی که پایه و اساس حقوق بینالملل را تشکیل میدهد به وسیله طرفداران مکتب حقوقی وضعی یا ارادی از جمله موزر و مارتنس پیشنهاد شده است بر این ،پایه حقوق بین الملل بر اراده کشورها استوار است که همانطور که ذکر شد پیشگامان این مکتب موزر و مارتنس میباشند. حقوق بین الملل عمومی ۱۵ در نظام نوین بین المللی خاستگاه اصلی مکتب اصالت اراده رنسانس است که این خود در معاهدات ۱۶۴۸ وستفالی قید شده است. در مکتب اصالت اراده ۴ بینش اصلی وجود دارد ۱) نظریه اثبات گرایی مطلق یا نظریه اصالت اراده حقوقی (۲) نظریه اصالت اراده یک جانبه یا نظریه تحدید ارادی نظریه اصالت اراده مشترک (۴) نظریه حقوق وضعی جدید یا اثبات گرایی جدید نظریه اصالت اراده حقوقی نظریه اصالت اراده حقوقی بر اصل حاکمیت مطلق و محض کشورها بنا شده است در این نظریه قدرت یا نیروی الزامی حقوق بین الملل ناشی از اراده محض کشورهاست از دید طرفداران این نظریه قواعد حقوق بین الملل الزامی است زیرا بر شناسایی آن از سوی کشورها پایه گذاری شده است. این شناسایی یک عمل آزاد و ارادی کشورهاست. نظریه خود محدود سازی ارادی تحدید آرادی معنای نظریه خود محدود سازی ارادی یا محدود شدن قدرت یک کشور به وسیله خود را میتوان در حقوق روم جستجو کرد. در اواخر قرن نوزدهم دو تن از حقوقدانان آلمانی به نامهای ایهیرینگ و پلینک تحت . تأثیر فلسفه هگل بار دیگر این نظریه را زنده کردند. طبق این ،نظریه هر کشوری فقط در صورتی تابع حقوق خواهد بود که خود بخواهد هر کشوری میتواند قواعدی را در نظام داخلی بپذیرد و در این حالت ملزم به رعایت آن خواهد بود زیرا خود این وابستگی را پذیرفته است مانند اصل احترام به حقوق مکتسبه، اصل تفکیک قوا و... در حقوق بین الملل هر کشوری میتواند ،خود روابطش را با سایر کشورها محدود سازد و در نتیجه حقوق بین الملل عبارت خواهد بود از مجموعه قواعدی که کشوری در ارتباط با کشور دیگر می.پذیرد از سوی دیگر کشورها با قبول ارادی و اختیاری مقررات یک عهدنامه تعهدات خاصی را پذیرفته اند و بر اساس توافق ،خود روابط خود را با سایر کشورها محدود میکنند زیرا محدودیت ارادی کشورها نمایانگر تعهداتی است که آنها در مقابل یکدیگر بر عهده میگیرند و در نتیجه حاکمیت خود را محدود میسازند این نظریه منجر به پیدایش مکاتب سیاسی و حقوقی افراطی شده است. نظریه اصالت اراده مشترک نظریه اصالت اراده مشترک برای اولین بار توسط تری پل آلمانی اراده شد به نظر وی حقوق بین الملل مبتنی بر اراده مشترک کشورهاست. این اراده یا به طور صریح معاهدات) و یا به صورت ضمنی عرف و عادات تجلی مییابد تری ،پل تنها اراده یک کشور را برای ایجاد حقوق بینالملل کافی نمیداند و معتقد است که باید اراده کشورها با یکدیگر به شکل اراده واحد درآید تا حقوق بین الملل شکل بگیرد. نظریه حقوق وضعی جدید مكتب حقوق وضعی جدید اساس و منشأ حقوق بین الملل را اراده کشورها میداند که نظریه پرداز این مکتب آنزیلوتی می باشد. طرفداران این نظریه معتقدند که حقوق را یک کشور ایجاد نکرده بلکه حقوق یک واقعه اجتماعی ناشی از زندگی اجتماعی است و اراده کشورها صرفاً از جهت شکلی و صوری در تدوین قواعد حقوق لازم و ضروری است در نتیجه هر کشوری نمیتواند به دلخواه خود قواعد حقوقی ایجاد نماید بلکه هنگام وضع قواعد حقوقی باید ضروریات اجتماعی را در نظر بگیرد. مکتب اصالت اعیان حقوق موضوعی طبق نظریات ابراز شده در این مکتب قواعد بینالمللی خارج از اراده بشری بوده و مستقل از اراده خاص کشورهاست. مبنای حقوق به طور کلی در واقعیتی است که خارج از اراده کشورهاست و از این روست که حقوق از یک قدرت الزام آور برخوردار است. در این مکتب دو نظریه اساسی وجود دارد ۱) نظریه محض حقوقی کلسن (۲ نظریه جامعه شناسی حقوقی
  2. Assistant

    نکات مهم فصل اول: مفهوم حقوق بین‌الملل و تعریف آن

    • تعریف حقوق بین‌الملل: مجموعه قواعد و مقررات حاکم بر جامعه بین‌المللی که روابط بین دول و سایر تابعان را تنظیم می‌کند.

    • ریشه لغوی حقوق بین‌الملل: اصطلاح لاتین jus gentium به معنای "حقوق ملل" و استفاده آن در حقوق روم.

    • نقش گروسیوس: فیلسوف حقوقدان هلندی که در قرن ۱۷ با کتاب "حقوق جنگ و صلح" به تبیین قواعد بین‌المللی پرداخت.

    • اصطلاحات مختلف: استفاده از عناوینی مانند حقوق بین‌الدول (امانوئل کانت)، حقوق نوع بشر (پاسکال فیوره)، حقوق عمومی اروپا (مایلی)، حقوق عمومی خارجی (هگل).

    • جرمی بنتام و اصطلاح حقوق بین‌الملل: معرفی اصطلاح international law در سال ۱۷۶۰ و تمایز آن از national law.

    • تحول جامعه بین‌المللی: گسترش سازمان‌های بین‌المللی و شناسایی تابعان جدید حقوق بین‌الملل فراتر از دولتها.

    • تعاریف مختلف حقوق بین‌الملل:

      1. حقوق بین‌الملل حاکم بر روابط بین دولتها (تری‌پل، آنزیلوتی، اپنهایم، برایرلی).
      2. افراد به عنوان تابعان حقوق بین‌الملل (لئون دوگی، ژرژ سل).
      3. دولتها به عنوان تابعان اصلی و سازمان‌های بین‌المللی و افراد به عنوان تابعان فرعی (نیر، مکسن کاواره، شارل روسو).
    • تعریف جامع حقوق بین‌الملل: مجموعه اصول و قواعدی که دولتها و سازمان‌های بین‌المللی خود را ملزم به رعایت آن می‌دانند و در برخی موارد حقوق و تکالیف افراد را نیز تعیین می‌کند.

    • ارتباط حقوق بین‌الملل و جامعه بین‌المللی: حقوق بین‌الملل نظم‌دهنده جامعه بین‌المللی است که بر اساس همکاری و همبستگی کشورها شکل گرفته است.

    • نهادهای بین‌المللی: تشکل‌ها و قواعد حقوقی مانند کشورها، سازمان‌های بین‌المللی، معاهدات، داوری بین‌المللی، مسئولیت بین‌المللی، شناسایی.

    • تابعان یا موضوعات حقوق بین‌الملل:

      • دولتها و سازمان‌های بین‌المللی دولتی (تابعان اصلی).
      • شرکت‌های خصوصی خارجی، شرکت‌های چندملیتی، سازمان‌های بین‌المللی غیردولتی، نهضت‌های آزادی‌بخش ملی (دریافت‌کنندگان قواعد).
    • تمایز بین حقوق بین‌الملل عمومی و خصوصی:

      • حقوق بین‌الملل عمومی: حقوق حاکم بر روابط بین دولتها و سازمان‌های بین‌المللی.
      • حقوق بین‌الملل خصوصی: تنظیم‌کننده روابط بین افراد و شخصیت‌های حقوقی خصوصی در سطح بین‌المللی.
    • تاریخ تحول حقوق بین‌الملل: تقسیم به دوره‌های باستان، قرون وسطی، عصر جدید، از کنگره وین تا کنفرانس‌های لاهه، از کنفرانس‌های لاهه تا پایان جنگ جهانی دوم، از تأسیس سازمان ملل متحد تاکنون.

    • مبانی حقوق بین‌الملل:

      • مکتب حقوق طبیعی یا فطری: حقوق مبتنی بر عقل و فطرت انسانی که ثابت و تغییرناپذیر است.
        • مکتب حقوق طبیعی کلاسیک: قواعد حقوقی ناشی از طبیعت و فطرت انسان که جهان‌شمول و تغییرناپذیر است.
        • مکتب حقوق طبیعی جدید: پذیرش تغییرپذیری قواعد حقوقی با توجه به نیازها و تغییرات اجتماعی.
      • مکتب اصالت اراده (حقوق وضعی): حقوق بین‌الملل بر اساس اراده دولتها شکل می‌گیرد.
        • نظریه اصالت اراده حقوقی: حقوق بین‌الملل ناشی از اراده محض دولتهاست.
        • نظریه خودمحدودسازی ارادی: دولتها با پذیرش محدودیت‌های ارادی، حقوق بین‌الملل را می‌پذیرند.
        • نظریه اصالت اراده مشترک: حقوق بین‌الملل از اراده مشترک دولتها نشأت می‌گیرد.
        • نظریه حقوق وضعی جدید: حقوق بین‌الملل نتیجه اراده دولتها با در نظر گرفتن ضروریات اجتماعی است.
      • مکتب اصالت اعیان (حقوق موضوعی): حقوق بین‌الملل مستقل از اراده دولتها و مبتنی بر واقعیت‌های خارجی است.
        • نظریه محض حقوقی (کلسن): حقوق بین‌الملل به عنوان نظامی سلسله‌مراتبی از قواعد حقوقی.
        • نظریه جامعه‌شناسی حقوقی: حقوق بین‌الملل به عنوان بازتاب نیازها و ساختارهای جامعه بین‌المللی.
    • ضمانت اجرا در حقوق بین‌الملل:

      • شناسایی حقوق بین‌الملل در حقوق داخلی کشورها.
      • ضمانت‌های اجرایی بین‌المللی مانند مجازات جنایتکاران جنگی، تحریم‌های اقتصادی، قطع روابط دیپلماتیک.
      • اقدامات متقابل و دفاع مشروع.
      • ضمانت اجرا در نظام منشور ملل متحد (تدابیر انضباطی، توصیه‌ای و الزام‌آور).
      • وابستگی متقابل و منافع مشترک کشورها.
    • قلمرو حقوق بین‌الملل:

      • حقوق بین‌الملل عام: قواعدی که برای همه کشورها لازم‌الاتباع است.
      • حقوق بین‌الملل خاص: قواعدی که بین تعداد محدودی از کشورها اعمال می‌شود.
      • تقسیم‌بندی اوپنهایم به حقوق بین‌الملل جهانی، عام و خاص.
    • ماهیّت حقوق بین‌الملل:

      • نقدهایی در نفی ماهیّت حقوقی بین‌الملل بر اساس عدم وجود ضمانت اجرا و سازمان اجرایی.
      • دفاع طرفداران حقوق بین‌الملل بر اساس وجود ضمانت‌های اجرایی و منافع مشترک.