bunu başlıklar halinde detaylı bir şekilde özetler misin: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları…
- User
bunu başlıklar halinde detaylı bir şekilde özetler misin: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Dersi 23.11.2022 İçerik • Solunum Sistemi Fizyolojisi • Solunum Yolu Enfeksiyonları Etiyolojisi • Çocuklarda Solunum Sisteminin Erişkinlerden Farkı • Çocuklarda Solunum Sıkıntısının Belirti ve Bulguları • Solunum Yolu Enfeksiyonu Olan Çocuğa Yönelik Hemşirelik Bakımının Amaçları • Solunum Bozukluğu Olan Çocuğun Değerlendirilmesi • Yaygın Akut Solunum Sistemi Hastalıkları • Yaygın Kronik Solunum Sistemi Hastalıkları 2Solunum Ventilasyon Difüzyon Perfüzyon Solunumun düzenlenmesi 3 Solunum Sistemi Hastalıkları Akut-Kronik Primer-Sekonder Yapısal-Fonksiyonel 41 2 3 4 28.11.20232Solunum sistemi Üst solunum yolu • Burun • Ağız • Farenks (yutak) • Larenks (gırtlak) Alt solunum yolu • Trakea (nefes borusu) • Bronşlar • Bronşioller • Alveoller 5 Temel fonksiyonu; dolaşım sistemi ile birlikte bedenin bütün doku ve hücrelerine aralıksız olarak oksijen sağlamak Üst Solunum Yolu Burun ve Ağız: • Hava burun delikleri yoluyla vücuda girer • Daha büyük bebeklerde ve çocuklarda ağız yoluyla da girebilir Farenks (yutak): • Dışarıdan alınan havanın alt solunum organlarına iletilmesini sağlar • Östaki borusu aracılığı ile orta kulağın havalanmasını sağlayarak işitmeye de yardım eder Üç bölümden oluşur;
- Nazofarenks; nazal boşluğun arkasında
- Orofarenks; ağzın arkasında
- Laringofarenks; orofarenksin altında ve boğaza açılır Larenks (gırtlak): • Solunum yolunu açık tutar, öksürük refleksi ile alt solunum yollarını koruyup temizler ve sesin oluşumunu sağlar • Ses telleri larenksin bitiminde üst kısımda 6Alt Solunum Yolu • Trakea: Havayı, larenks ve akciğerler arasından taşır • Karina’da sağ ve sol bronş olarak ikiye ayrılır • Ana bronş; lober bronş, segmental bronş ve bronşioller olarak ayrılır ve alveolde sona erer • Akciğerler; torasik boşluk içindeki iki konik yapı • Sağ akciğerde 3 lob, sol akciğerde 2 lob bulunur 7 8Organ Fonksiyon Hava İletimi Havayı nemlendirir ve filtre eder; havayı farinkse iletir Nazal kavite Havayı nemlendirir ve filtre eder, farinkse iletir, ses oluşumuna yardımcı olur Oral kavite Farinks Havayı larinkse iletir Epiglottis Yutma sırasında trakeal açıklığı kapatır Ses oluşturur; havayı trakeaya iletir, filtre eder, ısıtır ve nemlendirir Larinks Havayı ısıtır ve nemlendirir; havayı akciğerlere iletir ve filtre eder Trakea ve bronş Havanın akciğerlere akımını kontrol eder; havayı alveollere iletir Bronşioller Gaz değişimi Alveol Oksijen ve karbondioksitin değişim alanı Solunum Sisteminin Özeti 5 6 7 8 28.11.20233Çocuklarda Solunum Sisteminin Yetişkinlerden Farkı ÇOCUKLARDAKİ FARK ÖNEMİ Ağız boşluğu küçük, dil büyük Obstrüksiyon riski yüksek, burnun tıkalı olmaması önemli Burun tıkanıklığı durumunda, ağızlarını otomatik olarak açamaz Burun kanamaları daha kolay ve sık gelişir Bebekler ve küçük çocuklar burun solunumu yapar, burun küçük ve vasküler yapılanma fazla Nazofarenks küçük Enfeksiyon sırasında kolaylıkla obstrüksiyon gelişir Farenkse açılan östaki borusu düz, kısa ve yatay Otitis media gelişme riski fazla Epiglotitis uzun ve güçsüz Kolaylıkla şişerek obstrüksiyona neden olur Lenf dokusunda ödeme neden olan enfeksiyonlar üst solunum yolunda tıkanmaya yol açabilir Erken çocukluk döneminde lenf dokusu (tonsiller ve adenoidler) hızlı büyür, 12 yaşından sonra atrofiye olur* 9 Çocuklarda Solunum Sisteminin Yetişkinlerden Farkı ÇOCUKLARDAKİ FARK ÖNEMİ Aspirasyon riskini artırır Bebekler ve küçük çocuklar beslenirken oturtulmalı, bebekler kucakta beslenmeli Larenks ve glottis, boyunda daha üst kısımda Yetişkinde 12-14 cm boyutunda, çocukta 8-10 cm boyutunda Larenkste bulunan vokal kordlar 10-14 yaşlarında Çocuklarda ses kalınlaşması bu yaşlarda görülür gelişmeye başlar Tiroid ve trakeal kartilaj immatür Boyun büküldüğünde, hava yolu daraldığında çabuk kollabe olurHava yolunda daha az sayıda fonksiyonel kas mevcut Sekresyonları öksürerek dışarı atma az, yutma daha fazlaYumuşak doku miktarı fazla ve müköz membranlar Hava yolunda ödem ve obstrüksiyon gelişme riski fazlahava yoluna gevşek tutunmuş Yabancı cisim aspirasyonunda sağ bronşa kaçma ve sağ akciğer enfeksiyonu gelişme olasılığını artırır Sağ ana bronş çocuklarda aşağıya doğru daha eğimli** *Tonsiller 3 yaşından önce alınırsa dokunun tekrar oluşma olasılığı vardır. **Çocukta trakea uzunluğunun ve sağ bronştaki eğimin bilinmesi, resüsitasyon ya da aspirasyon sırasında önem taşır. 10Solunum Yolu Enfeksiyonları Etiyolojisi Akut solunum yolu hastalıkları; • Bebeklerde ve 10 yaş altı çocuklarda en fazla hastaneye yatmayı gerektiren hastalıklar • Enfeksiyonun prognozu ve etiyolojisi; Enfeksiyöz Ajanlar Yaş Pediatrik Yapısal Farklılıklar Vücut Direnci, Bağışıklık Sistemi Mevsimsel Değişiklikler Yaşam koşulları Mevcut sağlık sorunları 11 Klinik Belirtiler ve Bulgular • Özellikle 6 ay ile 3 yaş arasındaki bebekler ve çocuklarda akut solunum yolu enfeksiyonlarının belirtileri daha şiddetli -Ateş -Burun tıkanıklığı -Menenjizm -Burun akıntısı -İştahsızlık -Öksürük -Kusma -Solunum sesleri -Diyare -Boğazda yanma ve ağrı -Abdominal ağrı 12Solunum sıkıntısının Belirtileri • Takipne • Solunum mekanizması - İnterkostal ve substernal retraksiyon- Burun kanatlarının solunuma katılması - Ekspiryumda hırıltı - Stridor/wheezing• Solunum seslerinde değişim- Uzamış inspirasyon süresi: Stridor
- Uzamış ekspirasyon süresi: WheezingGeç Belirtiler
- Deri renginde değişiklik – Siyanoz, solukluk- Apne/irregüler solunum- Bilinç düzeyinde/ aktivitede değişim- Bradikardi 9 10 11 12 28.11.20234Solunum Yolu Enfeksiyonu Olan Çocuğa Yönelik Hemşirelik Bakımının Amaçları • Çocuğun solunumunun rahatlaması • Yeterli dinlenmesinin ve rahatının sağlanması • Enfeksiyonun diğer kişilere yayılımının önlenmesi • Vücut sıcaklığının normal değerler içinde tutulması • Yeterli hidrasyonunun ve beslenmesinin sağlanması • Komplikasyon gelişmemesi • Evde bakım ve destek konusunda çocuk ve ailenin yeterli bilgi almalarının sağlanması 13 Tanı Yöntemleri • Arterial Kan Gazları Ölçüm Normal değer Klinik önemPO 80-100mmHg İnspirasyon yetersizse azalır 2 PCO 35-45mmHg Ekspirasyon yetersizse artar 2 O %95-100 O2 eritrositlere ulaşmazsa azalır 2 sat. pH 7.35-7.45 Karnonik asit artışını gösterir HCO 22-26mEg/L R. alkolozda azalır. 3 Akciğer Fonksiyon Testleri Pulse OksimetreTanısal Testler 14Solunum Fonksiyonlarını Destekleyici Tedaviler • Oksijen tedavisi • Nemlendirilmiş oksijen hiçbir zaman doğrudan bebeğin yüzüne gelmemeli • Nazal kanül kullanılabilir • Maske-- 15 POSTRAL DRENAJ ASPİRASYON Solunum Bozukluğu Olan Çocuğun Değerlendirilmesi 1- ÖYKÜ
- Ailenin Sağlık Öyküsü
- Neonatal Öyküsü
- Şu Andaki Hastalık Öyküsü 2- FİZİK MUAYENE 3- TANISAL TESTLER 1613 14 15 16 28.11.20235Ailenin Sağlık Öyküsü • Astım, bronşit ve bronşektazi gibi hastalıklar hem genetik (örneğin; astım) hem de çevresel bir takım faktörlere bağlı olabilir Neonatal Öyküsü • RDS’si olan çocuk sık sık bronkopulmoner displazi, kronik bronşit veya astım gibi hastalıklar geçirebilir Şu Andaki Hastalık Öyküsü • Çocuğun öksürüğü, mukus üretimi, dispne, halsizlik, egzersiz toleransı, ağrı, kilo alımı gibi bir takım bilgiler öğrenilmeli • Öksürme, solunum sisteminin koruyucu bir refleksi • Hemşireler öksürüğün sıklığı, ne zaman başladığı, süresi, tekrarlama durumu, sesi hakkındaki bilgileri kaydeder • Sekresyonların kıvamı, rengi, kokulu olup olmadığı önemli 17 1- Öykü 2- Fizik Muayene • Solunum şekli, sayısı, derinliği, retraksiyonların görülebilmesi için çocuğun ağlamaması, sakin olması gerekir • Üst giysiler tamamen çıkmalı • Mum üflemesi istenerek derin soluk alması ve seslerin dinlenmesi sağlanabilir 18Solunum Hızı RetraksiyonBurun Kanadı Solunumu İnleme Siyanoz Solunum Sesleri OskültasyonSolunum Fonksiyonlarının Değerlendirilmesi Solunum Hızı: Takipne, bradipne, normal Derinlik: Hiperpne, hipopne, normal Solunum çabası ve solunum sesleri: Çabasız, normal, dispne, ortopne, interkostal ve substernal retraksiyon, pulsus paradoksus (inspiryumda kan basıncının düşmesi, ekspiryumda artması), burun kanatlarının solunuma katılması, hırıltı ya da wheezing Ritm: Çeşitli hızda ve derinlikte olan solunumlar Siyanoz: Yeri (dudak, parmak v.b), süresi, derecesi, aktiviteyle görülme durumu Göğüs Ağrısı: Büyük çocuklarda görülebilir. Ağrının yeri, şiddeti, süresi, eşlik eden faktörler Sekresyon, Öksürük: Miktarı, sıklığı, rengi, viskositesi ve kokusu 19 DİĞER BULGU; Parmak uçlarındaki çomaklaşma kronik pulmoner hastalık bulgusu Solunum Sesleri • Solunum sisteminde duyulan seslerin dikkatli bir şekilde değerlendirilmesi, solunum sıkıntısının yerinin saptanmasında önemli 20STRİDOR: İnspiryumda duyulan, toraks dışındaki hava yollarının kısmen daralması sonucu üst hava yollarından kaynaklanan sert ses WHEEZİNG: Alt hava yollarındaki kısmi daralma sonucu oluşur, ekspiryumda duyulan hışıltı sesi RONKÜS: Toraks içi hava yollarındaki salgılar nedeniyle oluşan kaba ses RAL: Terminal hava yolları, alveollerdeki sekresyon birikmesi sonucu, selafon kağıdının kırıştırılmasıyla çıkansese benzer ses -Pnömoni ve pulmoner ödemi düşündürür 17 18 19 20 28.11.202362. Akciğer Fonksiyon Testleri • Solunum fonksiyonunun en kullanışlı ölçümü vital kapasite ve ekspiratuvar akış oranı; • her ikisi de spirometreyle ölçülür • Bu testler 6 yaşlarındaki çoğu çocuğa yapılabilir (daha küçüklere önerilmez) 21
- Pulse Oksimetre • Arteriel oksijen satürasyonunun sürekli ve anlık ölçümünü sağlar 3-Tanısal Testler
- Arteriyel Kan Gazları • Hasta çocuğun asit-baz ve solunum dengelerinin belirlenmesi için arteriyel kanda; oksijen (PaO2 ), karbondioksit (PaCO2 ) parsiyel basınçları oksijen satürasyonunun (SaO2 ) pH bikarbonat (HCO3 ) değerleri ölçümü Yaygın Solunum Sistemi Hastalıkları Akut Durumlar • Nazofarenjit • Farenjit • Tonsillit • Otitis media • Krup • Bronşiolit • Pnömoni Kronik Durumlar • Allerjik rinit • Astım• Kistik Fibröz 22NAZOFARENJİT Akut nazofarenjit/ Soğuk algınlığı • Virüsler %80 etiyolojik ajanlar (Rinovirüs, adenovirüs, influenza-parainfluenza virüsleri) • Çocukluk döneminin en sık görülen üst solunum yolu enfeksiyonu • Burundan berrak veya mukopürülan akıntıya ve burun tıkanıklığına neden olur • 3 ay-3 yaş arasında, hastalığa yakalanma olasılığı daha fazla • Kalabalık yaşam koşulları, beslenme bozukluğu, kış ayları, görülme sıklığını artırır 23 NAZOFARENJİT Klinik Bulgular • Ateşli dönem birkaç saat ile üç gün arasında değişir • Bebeklerde emmeyi engelleyecek derecede nazal obstrüksiyon gelişir • Daha büyük çocuklarda hastalık burunda ve farinkste kuruluk ve irritasyon belirtileri ile başlar • Birkaç saat içinde gelişen aksırma, ürperme hissi, kas ağrıları, burunda akıntı ve öksürük gelişir• Baş veya boğaz ağrısı, iştahsızlık, fazla yüksek olmayan ateş de tabloya eklenebilir • Akut dönem 2-4 gün devam eder 24• Burun tıkanıklığı, rinitis, hapşırma, nazal akıntı, öksürük, boğaz ağrısı, ateş, huzursuzluk ve keyifsizlik21 22 23 24 28.11.20237NAZOFARENJİT Tedavi • Spesifik tedavisi yok • Antibiyotiklerin gereksiz kullanıldığı viral kökenli bir hastalık grubu • Rahatsızlığı azaltmak ve ateşi düşürmek için aspirin dışında antipiretik verilebilir • Tuzlu burun damlaları her üç-dört saatte bir damlatılabilir • Büyük çocuklar tuzlu solüsyon ile gargara yaparak rahatlayabilirler • Antihistaminikler mukoz membranların kurumasına neden olduğu için nazofarenjitin tedavisinde kullanılmaz • Antibiyotikler viral nazofarenjitin tedavisinde endike değildir ve virüslerin tedavisinde etkili değil 25 NAZOFARENJİT Hemşirelik Girişimleri • Küçük bebekler burun solunumuyaptıkları için, beslenmeden 15-20dakika önce, burunlarına serumfizyolojik damlatılmalı, puar ile nazikçeaspire edilmeli • Başın yükseltilmesi, yatağın baş kısmınınkaldırılarak sekresyon drenajı sağlanıpçocuğun solunumu rahatlatılmalı • Bebek ve çocuklarda yeterli sıvı alımı sürdürülmesi • Ailenin eğitimi (hasta kişiden uzakdurma, el yıkama, hapşırırken mendil kullanımı vb.) 26TONSİLLİT VE FARENJİT • Tonsillit genellikle farenjitle beraber görülür • Çocukluk döneminde çok yaygın • Genellikle bir viral enfeksiyon eşlik eder • Etken büyük olasılıkla A grubu beta hemolitik streptokoklar 27 TONSİLLİT VE FARENJİT Klinik Bulgular • Boğaz ağrısı • Yutmada güçlük • Ateş • Tonsiller ve orofarenks kırmızı ve şiş• Baş ağrısı • Abdominal ağrı • Bulantı • Kusma ve diyare 2825 26 27 28 28.11.20238TONSİLLİT VE FARENJİT Tedavi • Etken virüs ise destekleyici tedavi • Hiperemik ve ödemli olan mukoz membranları rahatlatmak için ılık tuzlu gargara kullanımı • Ağrıyı ve ateşi azaltmak için aspirin dışında analjezik ve antipiretikler • Etiyolojik ajan bakteriyel ise tedaviye penisilin, cefuroxime gibi antibiyotikler eklenmeli • Hipertrofik tonsiller yeme ve solunumu engelliyorsa 3 yaşın üstündeki çocuklarda tonsillektomi 29 30TONSİLLİT Hemşirelik Girişimleri Çocuğun rahatlığını sağlama ve kanamayı hızla durdurma gibi girişimleri ve komplikasyonları önleme Soğuk buhar ile nem sağlamak, ağızdan soluma periyotlarında müköz membranları nemli tutmaya yardım eder. Çocuğun rahatlığını sağlamak için analjezik/antipiretikler ve ağız içine ılık tuzlu gargara Eğer ameliyata karar verildiyse çocuğun ameliyata hem fiziksel hem de psikolojik olarak hazırlanması Preoperatif dönemde, kanamaya eğilimi değerlendirmek için kanama ve pıhtılaşma zamanı öğrenilmeli Tonsillektomi sonrası hemşirelik bakımı, destekleyici bakımı ve hasta güvenliğini kapsar 31 Postoperatif dönemde sekresyonların drenajını kolaylaştırmak için çocuk, prone pozisyonunda ve başı lateral olarak yatırılır Aspirasyon gerekli ise orofarenksi yaralamadan işlem nazikçe yapılır Kanama bulguları yönünden değerlendirilmeli Cerrahi sonrası ilk bir saat için her 15 dakikada bir, 4 saat için saatte bir, gelecek 24 saat için 2 yada 4 saatte bir yaşam bulguları izlenmeli Genellikle yumuşak sıvı bir diyet beslenmesi tercih edilir Ağrı düzeyi değerlendirilir Acil durumda gerekli malzemeler hazırlanmalı TONSİLLİT Hemşirelik Girişimleri TONSİLLİT FARENJİTHemşirelik Tanısı • Cerrahi ile ilişkili Anksiyete • Yutkunma sırasında boğaz ağrısı nedeni ile ağızdan alımın azalması ile ilişkili Sıvı Volüm Eksikliği Riski • Tonsillerin cerrahi eksizyonu ile ilişkili Akut Ağrı • Cerrahi insizyon ile ilişkili Kanama Riski 32•Yutkunma sırasındaki boğaz ağrısından dolayı yetersiz sıvı alımı ile ilişkili Sıvı Volüm Eksikliği •Boğaz ağrısı ve enflamatuar süreçle ilişkili Akut Ağrı 29 30 31 32 28.11.20239OTİTİS MEDİA (OM) Orta kulağın inflamasyonu • Akut OM: kısa süreli, ani başlangıçlı orta kulak içine ve östaki borusuna doğru patojen invazyonu nedeniyle oluşan enfeksiyon süreci • Effüzyonlu OM: akut enfeksiyon semptomları olmaksızın orta kulak boşluğunda sıvı olması • Kronik OM: 3 aydan daha fazla var olan orta kulağın enflamasyonu 33 OTİTİS MEDİA (OM) • Çocukluk döneminin yaygın hastalıklarından biri↑3 yaşın altındaki çocukların; • östaki borusunun anatomik yapısının kısa ve genişolması • horizantal durumda bulunması • destekleyici kıkırdak yapının gevşek olması orta kulak enfeksiyonunun ve özellikle effüzyonlu ortakulak enfeksiyonunun gelişmesini kolaylaştırır 34OTİTİS MEDİA (OM) Klinik Belirtiler • Primer özellik ağrı • Ateş • Huzursuzluk • Diyare • Kusma • Erken dönemde kulak akıntısı 35 36Kronik Otitis MediaBebekler ve Küçük Büyük Çocuklar Çocuklar Akut Otitis Media • İşitme kaybı • İletişimde zorlanma• Kulakta dolgunluk hissi, tinnitus ya da vertigo• Ağlama ya da rahatsızlığı ifade etme • İrritabilite • Letarji • İştah kaybı • Ağlama • İrritabilite, huzursuzluk • Etkilenen kulağı tutma, çekme ya da ovma • Başı bir taraftan bir tarafa çevirme • Çocuğun sakinleştirilmesinin zor olması • İştah kaybı • Üst solunum yolu enfeksiyonunu takiben oluşur. • Otaljia (kulak ağrısı) • Ateş • Pürülan akıntı olabilir. 33 34 35 36 28.11.20231037 OTİTİS MEDİA (OM) Tedavi Antibiyotik tedavisi (genellikle 5-10 gün süre ile verilir) Antipiretik ve analjezikler Kulak üzerine kuru sıcak pansuman Primer komplikasyonu işitme kaybı ve konuşma problemleri Çocukta 6 aylık periyod içinde AOM üç ya da daha fazla görülüyorsa recurrent (tekrarlayan) otitis media tanısı konur Kronik OM tedavisi steroid tedavisi olmaksızın ya da steroidli antibiyotikler ve izlem değerlendirmelerini içerir Timpanostomi (sıvı drenajı icin timpanik membranda cerrahi insizyon ) 3-4 aydan daha uzun sürede EOM belirtileri ve en az 20 desibel işitme kaybı varsa tüpler yerleştirilir Hemşirelik Yönetimi • Ağrıyı hafifletme • Mümkün olduğu kadar drenajı kolaylaştırma • Komplikasyonları ve tekrarlamaları önleme • Çocuğun bakımı için aile eğitimi • Çocuk ile aileye duygusal destek sağlama 38• Orta kulak enflasyonu ve kulak zarı üzerindeki basınç ile ilişkili Akut Ağrı • Çocuk ve ailenin hastalık sürecini ve tedavisini tam anlamamış olması ile ilişkili Bilgi Eksikliği • Etkin olmayan mikroorganizmalar nedeniyle Enfeksiyon (Akut Otitis Media) • Enflamasyonla ilişkili Vücut Isısı Dengesizliği Riski • İşitme kaybı ile ilişkili potansiyel Ertelenmiş Büyüme Gelişme• Sıvı alım azlığı ve ateş ile ilişkili Sıvı Volüm Eksikliği Riski Hemşirelik Tanısı KRUP SENDROMU (CROUP) • Akut başlayan inspiratuar stridor, boğuk ses ve havlar tarzda öksürük ile karakterize bir sendrom • Larenks, trakea ve büyük bronşların enfeksiyonu • Primer tipleri laringotrakeabronşit (LTB) ve spazmodik larenjitis (spazmodik krup) • 6 ay- 3 yaş arasındaki çocuklarda çok yaygın • Primer etiyolojik ajanlar parainfluenza ve influenza virüsler, respiratuar sinsitiyal virüs ve adenovirüs • Özellikle kış aylarında tanılanır 39 KRUP SENDROMU (CROUP) 40Hava yolunda enflamatuar süreç mukozanın ödemi, sekresyonlar ve kas spazmı ile oluşur. İnspiratuar hava girişi engellenir. Kas spazmı ve ödeme tepki olarak glottis inspirasyon sırasında kollaps olabilir. İnspiratuar stridor nedeniyle inspirasyon sırasında türbülans (çalkantı) obstrüksiyon oluşur. 37 38 39 40 28.11.202311KRUP SENDROMU (CROUP) Klinik Bulgular o Havlar tarzda öksürük o Nazal akıntı o Boğaz ağrısı o Düşük ateş o Taşikardi ve takipne Tanı o Öykü o Fizik muayene o Göğüs filmi o Lateral boyun radyografisi 41 KRUP SENDROMU (CROUP) Tedavi • Nebulize epinefrin (Kısa etkili bronkodilatör, Konjesyonu doku ödemini )• Sistemik ya da nebulize kortikosteroidler (Antienflamatuar etkili, Hava yolu ödemini ) • Yeterli sıvı alımı (Sekresyonları nemlendirmek için) • Dinlenme ve rahatlatıcı yöntemler (Metabolik gereksinimi ve anksiyeteyi azaltır)42Havayolu sekresyonlarını nemlendirmek icin sıvılar verilir ve havayolundan atılımı kolaylaştırılır Krupun geleneksel tedavisinde yer alan soğuk, nemli tedavinin yararı tartışılmakta 43 KRUP SENDROMU (CROUP) Hemşirelik Bakımı 44•Çocuk ve ailesini prosedürler, tedavi ve ekipman hakkında bilgilendirme •Çocuğun bakımına ailenin katılımını teşvik etme •Korku ve anksiyeteyi giderme •Hava yolunun temizliğini sağlama •Uygun hidrsayon sağlanarak sıvı takibi yapmak ve kaydetme •Evde çocuğun bakımı için aileyi hazırlama İlişkili Faktörler Tanı Hava Yolunu Temizlemede Etkisizlik Alt solunum yolu obstrüksiyonu ve mukozal şişme ile ilişkili Takipne ve oral alım Sıvı Volüm Eksikliğiyetersizliğine bağlı Dispne, hospitalizasyon ve Anksiyeteçocuğun durumu ile ilgili bilgi yetersizliğine bağlı Çocuk ve ailenin hastalık Bilgi Eksikliği sürecini ve tedavisini tam anlamamış olması ile ilişkili Hemşirelik Tanıları 41 42 43 44 28.11.202312BRONŞİT • Akut bronşit, trakea ve bronşların inflamasyonu • Çocuklarda nadiren görülür Nedenleri: • Genellikle viral etkenlere bağlı ancak bakteriyel, alerjik nedenlerle de oluşabilir Klasik bulgusu: • özellikle şiddeti geceleri artan kaba öksürük • Yorgunluk • Öksürüğe bağlı göğüs ve kostalarda ağrı • Wheezing olabilir 45 Hemşirelik bakımı; dinlenme, nem, hidrasyon ve semptomatik tedavi ile solunum sistemini destekleme BRONŞİOLİT • Alt solunum yolu enfeksiyonu • Enfeksiyon ajanı (viral ya da bakteriyel) inflamasyona yol açarak bronşiollerin obstrüksiyonuna neden olur • En çok 2-6 ay arasında artış gösterir • Klasik bulgu wheezing • Hastalık kış ve ilkbaharda daha yaygın • Bronşiolitin en yaygın nedeni Respiratuvar Sinsitiyal Virus (RSV) 46BRONŞİOLİT Fizyopatololji Havayolunda ödem, müköz ve sellüler döküntülerin birikimi ile enfeksiyon süreci sonucunda enflamasyon oluşur Bu etkenler bronşiollerin daralmasına ya da tıkanmasına neden olur Alveollerde aşırı biriken hava nedeniyle atelektazi (akciğer dokusunun kollapsı) ve hiperventilasyon gelişir 47 BRONŞİOLİT Belirtileri • Burun akıntısı • Hapşırık • İştahsızlık • Hafif ateş • Öksürük • Nazal solunum • Hışırtı • Uzamış ekspiratuar faz • Retraksiyonlar • Aralıklı siyanoz 48Birkaç gün sonra semptomlar kötüleşerek wheezing ve taşipnegelişir Komplikasyonlar; apne, atelektazi,sekonderbakteriyel enfeksiyon, solunum yetmezliği Komplikasyon gelişmezse genellikle 7-10 günde iyileşme görülür 45 46 47 48 28.11.202313BRONŞİOLİT Tanı • Bronşiolit tanısında fiziksel muayene ve tıbbi öykü esas • Beyaz kan hücre sayımı (WBC) tipik olarak normal • Göğüs filminde hava tıkacı, infiltrasyon ve atelektazi görülür • Nazofarengial sekresyonlar kültür için alınır ya da etiyolojik ajan belirlemek için antijen analizi yapılabilir. 49 •Hastane ortamında düzenlenen tedavi genellikle; • Bronkodilatörler • Steroidler nemlendirilmiş oksijen• İntravenöz sıvıyı içerir •Mekanik ventilasyon solunum yetmezliği olan çocuklar için endike•Antibiyotikler bir sekonder bakteriyel pnömoni varsa kullanılırBRONŞİOLİT Tedavi • Evde bakım • Dinlenme • Yeterli sıvı alımı • Çocuğun ateşini düzenleme 50BRONŞİOLİT Hemşirelik Bakımı • Evde çocuğun bakımını sağlayabilmeleri için aile eğitimi • Bakımın odağı, sıvı dengesi ve yeterli ventilasyonu sağlama • Oksijen desteği sağlama • Nazofarengeal aspirasyon yapılarak etkili hava yolu açıklığı sağlanması • Yeterli ventilasyonu sağlamak için yatak başının yükseltilmesi • Oral sıvı miktarı yeterli olana kadar IV sıvılar verilmesi • Göğüs fizyoterapisi • El hijyeninin sağlanması 51 • Artmış müköz sekresyon üretimi ve hava yolları tıkanıklığına bağlı Etkisiz Hava Yolu Açıklığı • Artmış müköz sekresyon üretimi ve hava yolları tıkanıklığına bağlı Etkisiz Gaz Değişimi • Ateş ve yetersiz sıvı alımına bağlı Sıvı Volüm Yetersizliği • Çocuğun hastalığı ve tedavisine ilişkin Ailenin Bilgi Yetersizliği Hemşirelik Tanısı PNÖMONİ • Akciğerlerde bronşioller ve alveollerin inflamasyonu • Erken çocukluk ve bebeklikte daha sık olmakla birlikte çocukluk dönemlerinde sıklıkla görülür • Sitomegalovirüs, RSV, influenza ve adenovirüs gibi virüsler, çoğu bakteriyel, pnömoninin neonatal vakalarında primer neden olarak kabul edilir 5249 50 51 52 28.11.202314PNÖMONİ Klinik Bulgular • Öksürük • Halsizlik • Plevra ağrısı • Ateş • İştahsızlık • Baş ağrısı • Takipne • Wheezing Tanı • Fizik Muayene • Balgam Kültürü • Laboratuvar Bulguları • Göğüs Grafisi • Viral pnömonide WBC sayımı normal, Bakteriyel pnömonide nötrofil sayısında artış olabilir. 53 PNÖMONİ Tedavi • Amaç; solunumun düzelmesi ve dehidratasyonun önlenmesi • Bakteriyel pnömonili çocuklarda antibiyotik tedavisi • Viral pnömonilerde destekleyici tedavi • Oksijen tedavisi ve göğüs fizyoterapisi • Hidrasyonun sağlanması • Ateş kontrolü için antipiretikler 54PNÖMONİ Hemşirelik Girişimleri Hemşirelik Tanısı • Hava yolu açıklığının sağlanması • Göğüs fizyoterapisi • Yeterli sıvı alımının sağlanması • Ağrının değerlendirilmesi 55 •Öksürük ve respiratuar distrese bağlı Yorgunluk •Ateş, takipne ve yetersiz sıvı alımına bağlı Sıvı Volüm Yetersizliği •Devamlı öksürük ve hava yolunu temizlemede yetersizliğe bağlı Etkisiz Solunum Örüntüsü KİSTİK FİBROZ (KF) • Kistik Fibroz (KF) vücudun dış salgı bezlerini etkileyen otozomal resesif geçişli kalıtsal bir hastalık • Multiple sistem zararına yol açabilen vücutta müküs üretimi ve ter elektrolitlerindeki sorun • Sodyum ve klorun anormal düzeylere, mukus sekresyonlarının viskositesinin artmasına, pulmonerde bakteri kolonizasyonunun artmasına yol açar 5653 54 55 56 28.11.202315KİSTİK FİBROZ (KF) KF’den sorumlu gen 7. kromozom Vakalarının %70-75’i için gen tarafından şifrelenen proteinden aminoasidin kaybı en yaygın mutasyon Mutasyon klor iyonunun transportunu bozar Solunum yolu epitelinde bu patoloji sodyum emiliminin artmasına neden olur. Böylece sekresyonların yoğunluğu artar Sekresyonlar koyu kıvamlı bir hale gelerek solunum yollarını tıkar Benzer olaylar pankreas ve safra kanallarında da meydana gelir 57 KİSTİK FİBROZ Klinik Bulgular • Kronik solunum enfeksiyonları KF’nin bir göstergesi • Bu enfeksiyonlar ile ilgili belirtiler öksürük, sekresyon, alveollerin hiperenflamasyonu, bronşektazi ve sonunda pulmoner yetmezlik ve ölüm • Pnömotoraks, hemoptizi (solunum sisteminden kan tükürme/kanlı sekresyon) ve atelektazi, havayolu obstrüksiyonu ve doku zedelenmesi sonucunda oluşan komplikasyonlar • Kronik hipoksi sonucu olarak çomak parmak (clubbing) oluşur • Sekresyonda kan görülmesi tipik enfeksiyon bulgusu 58KİSTİK FİBROZ Klinik Bulgular • Pankreas salgılarının barsağa akmaması sonucu yenidoğanda erken belirti olarak barsak tıkanıklığı (mekonyum ileusu) gelişebilir • Mekonyum ileus belirtileri; Abdominal distansiyon Kusma Gaitanın bağırsak kanalını geçememesi Hızla gelişen dehidratasyon • Bebeklikte görülen diğer bir sorun rektum prolapsusu; büyük, kalın, katı gaita ve intraabdominal basıncı artıran öksürme ile • Konstipasyon yaygın • Pankreas enzimlerinin eksikliğine bağlı olarak pankreas enzimleri duodenuma ulaşamaz ve besinlerin sindirimi bozulur • Yağların emilememesine bağlı steatore görülür 59 KİSTİK FİBROZ Klinik Bulgular • Çocukta abdominal distansiyon, kusma, konstipasyon, ishal, dehidratasyon ve elektrolit dengesizlikleri • Langerhans adacıklarının azalması ve diyabet adölesanlarda sık • Safra yollarında tıkanıklık, sarılık ve siroz • Yağ emilimi bozukluğu sonucu yağda eriyen A, D, E, K vitaminlerinin eksiklik belirtileri • Ter bezlerinin etkilenmesi sonucu aşırı tuz kaybedilir; Çocukta hiponatremi ve hipokloremi • Çocukta büyüme gelişme geriliği, solukluk, ekstremitelerde incelme 6057 58 59 60 28.11.202316Ekzokrin bezlerin disfonksiyonu Anormal mukus salgısı, Viskozitenin artması, Obstrüksiyon Bronş İnce bağırsaklar Pankreatik kanal Safra kanalı Bronşlarda obstrüksiyon Mekonyum ileus Pankreasın sekonder dejenerasyonu Safra kanalında fibrozis Pnömoni hipertansiyon Amfizem Yenidoğanda bağırsakların obstrüksiyonu Pankreas salgı yokluğu Malabsorbsiyon sendromu Siroz Portal HT. Kaynak: Törüner E.K, Büyükgönenç L. Çocuk Sağlığı Temel Hemşirelik Yaklaşımları. Bölüm 15 Solunum Sistemi Sorunu Olan Çocuk. (Mart 2017) Ankara Nobel Tıp Kitabevleri, Ankara. S.331. 61 Kistik Fibrozisin Vücut Üzerindeki Etkileri KİSTİK FİBROZ Tanı • Öykü • Fiziksel muayene • Laboratuar bulgular • Göğüs filmi • DNA analizleri • Ter testi 62Ter Testi • Ter testi Pilokarpin iyontoforezi yöntemi ile lokalize ter salgısı uyarılarak yeterli miktarda ter (75g) elde etmek ve terde sodyum ve klor düzeylerini araştırmak amacıyla yapılan bir test • Çocuklarda klorür konsantrasyonunun 60 mEq/lt ve üzerinde olması pozitif kabul edilmekte • Test için en uygun olan bölgeler; ön kol, uyluk ve skapulalar altı 63 KİSTİK FİBROZ Tedavi ve Hemşirelik Bakımı Tedavide amaç; • Akciğer fonksiyonun sağlanması ve besin alımının en üst düzeyde tutulması • Kesin tedavisi yok, semptomatik • Göğüs fizyoterapisi • Pulmoner sekresyonların atılımı için postural drenaj • Enfeksiyon tedavisinde antibiyotik kullanımı 64•Oksijen tedavisi ve oksijen satürasyon izlemi •Yaşam bulgularının monitörizasyonu•Gerekirse mekanik ventilasyon•Pankreatik yetersizliğin yönetiminde vitamin ADEKve pankreatik enzimler verilmesi •Sıvı - besin takviyesi •Mekonyum ileusu olan bebeklerde dışkınınboşaltımı 61 62 63 64 28.11.20231765 ASTIM Bronkospazm Mukoid sekresyon Dispne Öksürük Balgam çıkarma Hırıltılı solunum Solunum yollarında ödem ve enflamasyon Nöbetler halinde seyreden kronik bir hastalıktır. Bronşial astım çeşitli uyaranların etkisi ile erken aşırı duyarlılık reaksiyonu sonucu bronşlarda meydana gelen 66Astım çocuklarda en sık görülenkronikhastalıktır ve acil servise başvuru, hastaneyeyatış, okul devamsızlığına yol açar Hava yolunda inflamasyon Havayolu aşırı duyarlılığı Hava yolunda daralma Semptom ve şikayetler • Epitelyal hücrelerde yıkım • Bazal membranda kalınlaşma • Subepitelyal kollajen birikimi • Müköz bezlerde hipertrofi • Düz kaslarda hipertrofi Fizyopatolojisi 68ASTIMDA RİSK FAKTÖRLERİ-1Konakçıya Ait Faktörler ** Genetik faktörler, •• Atopi gelişmesine yatkınlık yaratan genler •• Hava yolu aşırı duyarlılığının gelişmesine yatkınlık yaratan genler ** Obezite ** Cinsiyet 65 66 67 68 28.11.20231869 EV TOZU AKARLARI EV HAYVANLARI KÜF MANTARLARI POLENLER DIŞ ORTAM HAVA KİRLİLİĞİ SİGARA VE EV İÇİ HAVA KİRLİLİĞİ ASTIMDA RİSK FAKTÖRLERİ-2 Çevresel Faktörler 70ENFEKSİYONLAR İLAÇLAR• Aspirin ve diğer ağrı kesiciler • Bazı tansiyon ilaçları • Göz tansiyon damlaları BESİNLER Astım atağı • Öksürük • Göğüste sıkışma hissi • Solunumda hızlanma, solunum sayısında artış • Hışıltı • Nefes darlığı Havaların değişken olduğu mevsim geçişlerinde daha sık olur 72BRONŞ BRONŞLARI ÇEPEÇEVRE SARAN KASLAR MUKUS İNCE MUKUS TABAKASI ALVEOLLER BRONŞİOL: KÜÇÜK HAVA YOLLARI İNFLAMASYONLU HAVA YOLUNormal Astımlı Hava Yolları Astımda Hava Yolundaki Patolojik Değişiklikler HAPSOLMUŞ HAVA DOLU ALVEOL69 70 71 72 28.11.20231973 Hastanın tıbbi hikayesinin değerlendirilmesi Muayene bulgularının yorumlanması Bazı laboratuar tetkiklerinin ve solunum fonksiyon testlerinin uygulanması Astım tanısı Tanı: • İlaç kullanımı öyküsü• Kısa etkili ß2 agonist tüketimi • Tetikleyiciler • Viral enfeksiyonlar • Allerjene maruz kalma• Egzersiz • İrritanlar • Hava değişimi • Stres • GÖR Aile öyküsü Semptomlar Öksürük, wheezing, dispne Gece uyanma Sıklık ve ciddiyeti Mevsimsel mi, devamlı mı? Günlük aktiviteye etkisi Hastane ve acile ziyaret ATOPİ? Spirometri Pefmetre Cilt testi 76KLİNİK BELİRTİLERİ: Wheezing İnspiryum ve ekspiryumdakulak tırmalayıcı bir ses ya da ıslık sesi çıkarma Öksürük Takipne DispneGöğüs ağrısı ve sıkışıklığı Solunum sıkıntısı 73 74 75 76 28.11.202320Astım öksürüğü Kuru , inatçı ve yineleyen özelliktedir Nöbetler halinde gelir Sıklıkla gece ve sabaha karşı başlar Uykudan uyandırabilir Soğuğa maruz kalındığında yineleyebilir Egzersizle uyarılabilir 78TEDAVİNİN AMAÇLARI; Astım ataklarının sayısını azaltmak Atakların şiddetini azaltmakAstımda gelişebilecek yan etkileri önlemekÇocuğun yaşına uygun fiziksel etkinlikleri yapabilmesini sağlamak Çocuğun normal büyüme ve gelişmesini ve eğitimini etkilemesini önlemek Çocuğu ilaçların yan etkilerinden korumak Çocuğa ve aileye hastalığın yönetimini öğretmektir 79 KRONİK ASTIM TEDAVİSİ Alerjenden sakınmaelinimasyon Profilaktik tedavi Semptomatik tedavi İmmunoterapi Bronşiyal astım tedavisinde kullanılan ilaçlar İnhale kortikosteroidler Sistemik kortikosteroidler Antilökotrien ilaçlar Kısa ve uzun etkili beta 2 agonistler İnhale antikolinerjik ilaçlar Metilksantinler Kromonlar 80HEMŞİRELİK BAKIMI Akut bakım: Sürekli gözlem ve değerlendirme β2 agonistleri ve kortikosteroidler verildiğinde toksisite, respiratuar distres yönünden çocuk yakından takip edilmelidir. İntravenoz sıvı verilmesi Büyük çocuklar oturur pozisyonda ve hafifçe ileri doğru yan yattıklarında daha rahat olabilirler. 77 78 79 80 28.11.20232181 Genel bakım: Hemşirelik bakımında hastalığın yönetimi önemlidir. Alerjenlerden korunma Bronkospazmın belirtilerinin tanınması Sağlığın devamını sağlama Komplikasyonların önlenmesi AİLE EĞİTİMİ 82Alerjenlerden kaçınmak: Evde ve dışarıda alerjene maruz kalmayı en aza indirmek için AİLE EĞİTİMİ 83 Ev içinde nem %30-50 arasında tutulmalı Klimalar temiz ve tozdan uzak olmalı Küf önlenmeli Yastıklar fermuarlı, alerjen geçirmeyen kılıf ile kaplanmalı ya da yastıklar her hafta en az 60°C sıcak su ile yıkanmalı Yataklar fermuarlı, alerjen geçirmeyen örtü ile kaplanmalı Yatak örtüleri sıcak suda (en az 60°C) 7-10 günde bir yıkanmalı 84Yıkanabilir perdeler kullanılmalı, ağır perdelerden kaçınılmalı; eğer kullanılıyorsa, sık sık yıkanıp ütülenmeli Mümkünse halılar kaldırılmalı, Mümkün değilse çocuk maske takarken haftada bir ya da iki kez elektrik süpürgesi ile temizlenmeli Gereksiz mobilyalar, halılar, doldurma ya da gerçek hayvanlar, oyuncaklar, kitaplar, bitki, akvaryum ve duvar askıları çocuğun odasından kaldırılmalı Evde buhar makinesi kullanılmamalı 81 82 83 84 28.11.20232285 Duvarları silinebilir boya ya da duvar kağıdı ile kaplanmalı Çocuğa okulda hayvanlarla teması sınırlandırmalı Çocuğun sigara içilen alanlarda bulunması engellenmeli, evde ya da arabada sigara içilmemeli Nemli ortamlardan kaçınılmalı Belirtilerin ortaya çıkmasına neden olan besinler (muz, hindistan cevizi, yer fıstığı, mısır, çilek, domates, yumurta, inek sütü) ve hazır gıdalardan kaçınılmalıdır 86Bronkospazmı hafifletmek: Aileye; • Astım fizyolojisi yalın bir dille anlatılır. • Astım ilaçlarının etki mekanizması, çocuğun tedavi dozu, zamanı ve kullanımı anlatılır ve uyumu sağlanır. • Astımın belirli semptomları, semptomların başlangıçları, nasıl seyrettiği ve tetikleyiciler öğretilir. • PEF metrenin doğru kullanımı gösterilir, önemi anlatılır. 87 Hızlı sıkı bir üfleme yapılmalı “PUF” Rutin olarak 3 kez denenmeli ama her rutinin arasında en az 30 saniye beklenmeli Ortalamayı değil, 3 okumanın en yükseği kaydedilmeli 88PEF takibi astım tanısının doğrulanmasında, özellikle semptomları algılamayan hastalarda astımkontrolünde düzelme sağlanmasında, astımsemptomlarının çevresel nedenlerinin tanımlanmasında yardımcıdır. 85 86 87 88 28.11.20232389 Sağlığın devamı ve komplikasyonları önlemek: Solunum yolu enfeksiyonundan korunmalı Nebulizatörler gibi çocuklar için kullanılan aletler bakteri ve mantarlarla kontaminasyonu azaltmak için tam olarak temiz tutulmalı Nefes alma ve kontrollü nefes alma egzersizleri öğretilmelidir Ebeveynler stresleriyle uygun baş etmeleri konusunda ve mümkün olduğunca normal bir yaşama sahip olmaları için desteklenmelidir Astımda korunma • Allerji riski taşıyan kişilerin tesbiti • Bebeklerin bilinen allerjenle temasının önlenmesi • Pasif sigara içiciliğinin önlenmesi • Hava kirliliğinin azaltılması • Ev içi ve dışı hava kirliliği ve irritanlar • Doğal beslenme 91 89 90 91
- Assistant
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Dersi Özeti
1. Solunum Sistemi Fizyolojisi:
- Üst Solunum Yolu: Burun, ağız, farenks ve larenksin anatomi ve işlevleri.
- Alt Solunum Yolu: Trakea, bronşlar, bronşioller ve alveoller.
- Temel Fonksiyon: Solunum sisteminin oksijen sağlamadaki rolü.
2. Çocuklarda Solunum Sisteminin Erişkinlerden Farkı:
- Anatomik ve Fizyolojik Farklılıklar: Çocuklardaki obstrüksiyon riskleri, burun ve östaki borusu yapısı, lenf dokusu gelişimi.
- Kliniğe Yansımaları: Çocuklarda solunum yolu belirtilerinin kolayca ortaya çıkış sebepleri.
3. Solunum Yolu Enfeksiyonları:
- Akut ve Kronik Solunum Yolu Enfeksiyonları: Etiyoloji, prognoz, mevsimsel farklar ve bakteriyel/viral sebepler.
- Klinik Belirtiler: Ateş, öksürük, burun tıkanıklığı, iştahsızlık gibi semptomlar.
- Hemşirelik Bakımı Amaçları: Solunum rahatlaması ve enfeksiyonun yayılımının önlenmesi.
4. Solunum Fonksiyonlarının Değerlendirilmesi:
- Solunum Hızı ve Seslerin Değişimi: Siyanoz, takipne, stridor ve wheezing belirtileri.
- Tanı Yöntemleri: Arteriyel kan gazları, akciğer fonksiyon testleri, pulse oksimetre ölçümleri.
5. Yaygın Solunum Sistemi Hastalıkları:
- Nazofarenjit/Tonsillit/Otitis Media (OM)/Krup: Klinik belirtiler, hemşirelik bakımı, komplikasyonlar ve tedavi yaklaşımları.
- Kronik Durumlar: Alerjik rinit, astım, kistik fibroz ve bronşiolitin belirtileri ve tedavileri.
6. Astım:
- Astımın Tanımı ve Risk Faktörleri: Konakçı ve çevresel faktörler, belirtiler.
- Tedavi Yaklaşımları: İlaçlar, bronkospazm hafifletme, komplikasyon önleme.
- Hemşirelik Bakımı: Ailenin eğitimi, sağlığın korunması ve astımın yönetimi.
Bu yapısal yaklaşım hem teorik bilgiyi hem de pratik uygulamaları içeren detaylı bir inceleme sağlar ve hemşirelerin bu konulara nasıl yaklaşacaklarını ve tedavileri nasıl yönlendireceklerini anlamalarına yardımcı olur.
- User
daha detaylı açıkla
- Assistant
Elbette, her bir başlık altında daha fazla detay sunarak içeriği genişletebilirim:
1. Solunum Sistemi Fizyolojisi:
-
Üst Solunum Yolu:
- Burun ve Ağız: Solunan havanın ilk giriş noktalarıdır. Burun, havayı nemlendirir, filtreler ve ısıtır. Büyük çocuklar ve yetişkinlerde hava ağızdan da alınabilir.
- Farenks (Yutak): Havayı larenks ve trakeaya iletir. Üç ana bölümden oluşur: Nazofarenks (burun arkasında), orofarenks (ağız arkasında) ve laringofarenks (orofarenksin altında).
- Larenks (Gırtlak): Solunum yolunu açık tutar, ses üretimine yardımcı olur ve öksürük refleksi ile hava yollarını korur.
-
Alt Solunum Yolu:
- Trakea (Nefes Borusu): Havayı larenks ve akciğerlere taşır.
- Bronşlar ve Bronşioller: Trakeadan ayrılır, akciğerlere hava ulaştırır.
- Alveoller: Gaz değişiminin gerçekleştiği küçük hava kesecikleri.
2. Çocuklarda Solunum Sisteminin Erişkinlerden Farkı:
- Anatomik Farklılıklar: Çocukların solunum yolları orantılı olarak daha dar olduğundan obstrüksiyon riski yüksektir. Burun delikleri ve östaki borusu düz ve kısadır, bu da enfeksiyonlara yatkınlığı artırır.
- Fizyolojik Farklılıklar: Çocuklarda nazal solunum ağırlıklıdır ve burun tıkanıklığı ciddi solunum sorunlarına neden olabilir. Epiglotun uzun ve güçsüz oluşu enfeksiyon anında kolay şişmesine neden olabilir.
3. Solunum Yolu Enfeksiyonları:
- Akut Solunum Yolu Enfeksiyonları: Çocuklar sıkça üst solunum yolu enfeksiyonları geçirir, bu enfeksiyonlar virüs veya bakterilerden kaynaklanabilir. İleri yaşlarda da ortaya çıkabilir.
- Klinik Belirtiler: Çocuklarda enfeksiyon şiddetli belirtilerle, örneğin yüksek ateş, öksürük ve ağrı ile seyredebilir.
- Hemşirelik Bakımı Amaçları: Çocuğun rahatlaması, vücut sıcaklığının kontrol altında tutulması, yeterli beslenme ve hidrasyon sağlanması önemlidir.
4. Solunum Fonksiyonlarının Değerlendirilmesi:
- Solunum Hızı ve Seslerin Değişimi: Takipne, bradikardi, stridor gibi durumlar çocuklarda görülebilecek solunum sıkıntılarının belirtileridir.
- Tanı Yöntemleri: Arteriyel kan gazları, solunum fonksiyon testleri ve pulse oksimetre, solunum sıkıntısının ciddiyetini ve kaynağını belirlemek için kullanılır.
5. Yaygın Solunum Sistemi Hastalıkları:
-
Üst Solunum Yolu Enfeksiyonları:
- Nazofarenjit: Yaygın olarak soğuk algınlığı virüslerinden kaynaklanır, burun tıkanıklığı ve öksürüğe sebep olur.
- Tonsillit ve Farenjit: Genellikle viral, bazen streptokokal etkenlerden kaynaklanır, boğaz ağrısı ve şişme ile karakterizedir.
- Otitis Media: Orta kulak iltihabı sıklıkla östaki borusunun kısa olması nedeniyle küçüklükte daha yaygındır.
-
Alt Solunum Yolu Enfeksiyonları:
- Krup ve Bronşiolit: Genelde viral etkenlerle meydana gelir, çocuklarda nefes darlığı ve wheezing'e yol açar.
- Pnömoni: Bakteriyel veya viral olabilir, ciddi enfeksiyon olarak öksürük, ateş ve hırıltılı solunum yapar.
6. Astım:
-
Astımın Tanımı ve Risk Faktörleri:
- Konakçıya Ait Faktörler: Genetik yatkınlık, cinsiyet, obezite gibi etkenler.
- Çevresel Faktörler: Toz akarları, hayvan tüyleri, sigara dumanı, hava kirliliği gibi tetikleyiciler.
-
Tedavi Yaklaşımları:
- Akut Bakım: Bronkodilatör ve kortikosteroid kullanımı, oksijen desteği, hidrasyon ve solunum egzersizleri uygulanır.
- Kronik Bakım: Allerjenlerden kaçınma, yaşam tarzı değişiklikleri ve düzenli ilaç kullanımı.
- Aile Eğitimi: Astımın sebep ve sonuçları, ilaç kullanımı ve tedavi uyumunun önemi ailelere anlatılır.
Hemşirelik bakımının tüm bu alanlarda etkili ve bilgili olması kritik önem taşır ve aile eğitimi de bu süreçlerin bir parçası olarak sürekli vurgulanır.
-
- User
daha detaylı açıkla
- Assistant
Tabii, her bir başlık altında daha kapsamlı bir açıklama sunarak içeriği genişleteceğim.
1. Solunum Sistemi Fizyolojisi:
-
Üst Solunum Yolu:
- Burun ve Ağız: Burun, solunan havayı filtreler, nemlendirir ve ısıtır. Burun mukozası partikülleri yakalayıp temizlerken kılcal damarlar havayı ısıtır. Ağız, fiziksel aktivite veya burun tıkanıklığı durumlarında ek hava yolu olarak devreye girer.
- Farenks (Yutak): Solunum sisteminin ve sindirim sisteminin ortak bölgesi olan farenks, burun ve ağızdan alınan havayı larenkse yönlendirir. Üç bölüme ayrılır: nazofarenks (burun boşluğunun arkasında), orofarenks (ağzın arkasında) ve laringofarenks (boğaza açılan bölüm).
- Larenks (Gırtlak): Ses tellerini içerir ve hava yollarını korur. Öksürük refleksi ile yabancı cisimlerin alt solunum yollarına geçişini önler.
-
Alt Solunum Yolu:
- Trakea (Nefes Borusu): C şeklinde kıkırdak halkalarla desteklenen trakea, hava akışını sağlar ve mukus üreten hücreler sayesinde partikülleri ve mikroorganizmaları temizler.
- Bronşlar ve Bronşioller: Trakeanın alt ucunda iki ana bronşa ayrılır, sonra daha küçük bronşioller ve sonunda alveollerle sonlanır. Bronşlar, hava iletimi ve akciğerlerin temizlenmesinde rol oynar.
- Alveoller: Gaz değişiminin gerçekleştiği mikroskobik hava kesecikleridir. Oksijen alveollerden kana difüze olurken, karbondioksit kandan alveollere difüze olarak vücut dışına atılır.
2. Çocuklarda Solunum Sisteminin Erişkinlerden Farkı:
- Anatomik Farklılıklar: Çocuklarda, hava yolları yetişkinlere göre daha dardır. Bu, daha fazla solunum direncine ve obstrüksiyon riskine yol açar. Bebekler yalnızca burun solunumu yaparlar ve burun tıkanıklığı yaşam kalitelerini ciddi şekilde etkileyebilir.
- Fizyolojik Farklılıklar: Epiglottis, çocuklarda daha uzun ve daha yumuşak olduğundan, enfeksiyon durumlarında kolayca şişebilir. Larenks ve östaki borusu anatomik yapıları nedeniyle enfeksiyonlara yatkındır.
3. Solunum Yolu Enfeksiyonları:
- Akut Solunum Yolu Enfeksiyonları: Çocuklarda en sık karşılaşılan rahatsızlıklardır. Genellikle viral etkenlerden kaynaklanır, ancak bakteriyel enfeksiyonlar da görülebilir.
- Klinik Belirtiler: Çocuklar genellikle ateş, öksürük, burun tıkanıklığı, halsizlik ve iştahsızlık gibi belirtiler gösterir. Semptomlar genellikle enfeksiyonun türüne ve şiddetine bağlı olarak değişir.
- Hemşirelik Bakımı Amaçları: Solunum yollarının açık tutulması, vücut sıcaklığının kontrol altında tutulması, yeterli beslenme ve hidrasyon sağlanması başlıca amaçlardır. Ayrıca enfeksiyonun yayılımının önlenmesi için aile eğitimi önemlidir.
4. Solunum Fonksiyonlarının Değerlendirilmesi:
- Solunum Hızı ve Seslerinin Değişimi: Solunum hızında artış (takipne) veya azalma (bradipne), derinlik değişiklikleri, stridor ve wheezing gibi ses değişiklikleri solunum sıkıntısının göstergeleridir.
- Tanı Yöntemleri: Arteriyel kan gazları, pH, oksijen satürasyonu ve karbondioksit seviyeleri ölçülerek solunum yetmezliği değerlendirilir. Akciğer fonksiyon testleri ve pulse oksimetre de değerlendirmelerde kullanılır.
5. Yaygın Solunum Sistemi Hastalıkları:
- Nazofarenjit (Soğuk Algınlığı): Virüs kaynaklı en yaygın üst solunum yolu enfeksiyonu. Burun akıntısı, tıkanıklık, öksürük ve halsizlik görülür.
- Tonsillit ve Farenjit: A grubu beta-hemolitik streptokok gibi bakterilerden veya virüslerden kaynaklanabilir. Boğaz ağrısı, yutma zorluğu ve ateş karakteristiktir.
- Otitis Media (Orta Kulak İltihabı): Genellikle viral üst solunum yolu enfeksiyonlarını takiben gelişir. Kulak ağrısı ve işitme kaybı belirtileri gösterir.
- Bronşiolit: Özellikle çocuklarda RSV kaynaklı olarak ortaya çıkar, hırıltı ve nefes darlığı ile karakterizedir.
- Krup Sendromu: Ses tellerinin bulunduğu bölgede ödem ve daralma nedeniyle boğuk ses ve havlar tarzda öksürük görülür.
6. Astım:
- Astımın Tanımı ve Risk Faktörleri:
- Genetik ve Çevresel Faktörler: Astım gelişiminde genetik yatkınlık (atopi), aile öyküsü, alerjenler, sigara dumanı ve hava kirliliği önemli rol oynar.
- Belirtiler: Öksürük, nefes darlığı, hışıltılı solunum ve göğüste sıkışma hissi en yaygın belirtilerdir.
- Tedavi Yaklaşımları:
- İlaç Tedavisi: Kullanılan ilaçlar arasında bronkodilatörler, steroidler ve antienflamatuar ilaçlar bulunur. Tedavi semptomları kontrol altına almayı ve alevlenmeleri önlemeyi hedefler.
- Çevresel Faktörlerin Yönetimi: Toz akarları, hayvan tüyleri ve sigaradan uzak durulması önerilir. Astımlı çocukların düzenli olarak takip edilmesi ve semptomların izlenmesi için ailelere eğitim verilir.
Hemşirelik bakımının etkinliği, doğru tanı konması, uygun tedavi planlaması ve hasta-aile eğitiminin sağlanmasıyla artırılır. Bu, çocukların solunum problemlerinde iyileşme sürecini hızlandırır ve yaşam kalitelerini artırır. Hemşireler, çocukların ve ailelerinin bilgi eksikliklerini gidererek ve onlara solunum sağlığını koruma konusunda destek vererek bu süreçte önemli bir rol üstlenir.
-
- User
solunum sistemi hastalıklarını açıkla
- Assistant
Solunum sistemi hastalıkları, solunum yolları ve akciğerlerde meydana gelen rahatsızlıklar olup, çeşitli enfeksiyonlar, alerjiler, çevresel ve genetik faktörler nedeniyle oluşabilir. İşte yaygın solunum sistemi hastalıklarının bazıları:
-
Soğuk Algınlığı (Nazofarenjit):
- Tanım: Üst solunum yollarını etkileyen, genellikle rinovirüsler başta olmak üzere çeşitli virüsler tarafından gâyvine getirilen bir enfeksiyondur.
- Belirtiler: Burun akıntısı, tıkanıklık, hapşırma, boğaz ağrısı, öksürük ve hafif ateş.
-
Grip (İnfluenza):
- Tanım: İnfluenza virüsünün neden olduğu ve solunum yollarını etkileyen akut bir enfeksiyondur.
- Belirtiler: Yüksek ateş, baş ağrısı, kas ağrıları, halsizlik, öksürük ve boğaz ağrısı.
-
Tonsillit:
- Tanım: Bademciklerin iltihaplanmasıdır. Genellikle A grubu beta-hemolitik streptokok bakterileri ya da virüslerden kaynaklanır.
- Belirtiler: Boğazda ağrı, yutma güçlüğü, ateş, şişmiş ve kızarık bademcikler.
-
Farenjit:
- Tanım: Yutak (farenks) iltihabıdır ve enfeksiyon sebebiyle veya tahriş edici faktörlerle ortaya çıkabilir.
- Belirtiler: Boğaz ağrısı, yutma güçlüğü, boğazda kuruluk ve kaşıntı.
-
Otitis Media (Orta Kulak İltihabı):
- Tanım: Orta kulakta sıvı birikimi ve enfeksiyondur. Genellikle üst solunum yolu enfeksiyonlarını takiben gelişir.
- Belirtiler: Kulak ağrısı, ateş, huzursuzluk ve işitme kaybı.
-
Krup Sendromu (Laringotrakeobronşit):
- Tanım: Genellikle viral bir enfeksiyon nedeniyle larenks (gırtlak), trakea (nefes borusu) ve bronşların iltihaplanmasıdır.
- Belirtiler: Boğuk ses, havlar tarzda öksürük, nefes darlığı, hırıltı.
-
Bronşiolit:
- Tanım: Özellikle küçük çocuklarda görülen, genellikle RSV (Respiratuvar Sinsityal Virüs) kaynaklı bronşiol iltihabıdır.
- Belirtiler: Hırıltılı solunum, nefes darlığı, öksürük, burun akıntısı.
-
Pnömoni (Zatürre):
- Tanım: Akciğerlerin, özellikle alveoller ve çevresinin iltihaplanmasıdır. Bakteriyel, viral veya mantar kaynaklı olabilir.
- Belirtiler: Ateş, titreme, göğüs ağrısı, balgamlı öksürük, nefes darlığı.
-
Astım:
- Tanım: Kronik inflamatuar bir solunum yolu hastalığıdır. Hava yollarının daralmasına ve aşırı mukus üretimine yol açar.
- Belirtiler: Hırıltı, nefes darlığı, göğüste sıkışma hissi, öksürük (özellikle gece).
-
Kistik Fibroz:
- Tanım: Genetik bir hastalık olup, mukus, ter ve sindirim sıvılarında kalınlaşmaya neden olur. Özellikle akciğerler ve sindirim sistemi etkilenir.
- Belirtiler: Kronik öksürük, tekrarlayan akciğer enfeksiyonları, solunum güçlüğü, sindirim sorunları.
Bu hastalıkların tanı ve tedavisi, semptomlara, hastalığın ciddiyetine ve hastanın genel sağlık durumuna göre değişkenlik göstermektedir. Sağlık profesyonelleri, uygun tanı testleri ve tedavi yaklaşımları ile bu hastalıkların yönetimini sağlar. Aileler ve hastalar, belirtileri tanıyarak erken müdahale için doktora başvurmalıdır.
-
- User
daha detaylı açıkla
- Assistant
Elbette, solunum sistemi hastalıklarını daha detaylı şekilde açıklamak üzere her bir hastalığın nedenlerini, belirtilerini, tanı yöntemlerini ve tedavi yaklaşımlarını genişletelim:
1. Soğuk Algınlığı (Nazofarenjit)
- Nedenler: Genellikle rinovirüsler ve insan koronavirüsleri nedeniyle ortaya çıkar. Soğuk havalarda ve kapalı alanlarda bulaşma riski artar.
- Belirtiler: Burun akıntısı, burun tıkanıklığı, hapşırma, düşük derece ateş, boğaz ağrısı, hafif baş ağrısı ve yorgunluk.
- Tanı: Klinik değerlendirme ile yapılır; genellikle laboratuvar testine gerek yoktur.
- Tedavi: Spesifik bir tedavi yoktur. Semptomları hafifletmek için bol sıvı tüketimi, dinlenme, burun spreyleri ve gerekirse ağrı kesici ve ateş düşürücüler kullanılabilir.
2. Grip (İnfluenza)
- Nedenler: İnfluenza virüsleri (A, B ve C tipleri) sorumludur. Mevsimsel salgınlar yapabilir.
- Belirtiler: Yüksek ateş, baş ağrısı, kas ve eklem ağrıları, halsizlik, kuru öksürük, boğaz ağrısı ve burun akıntısı.
- Tanı: Burun veya boğazdan alınan sürüntü örnekleri ile kesin teşhis konabilir.
- Tedavi: Antiviral ilaçlar (oseltamivir, zanamivir) hastalığın başlangıcında verilirse etkili olabilir. Ayrıca destekleyici tedavi ve semptomatik tedavi uygulanır.
3. Tonsillit
- Nedenler: Streptokok bakterileri veya adenovirüs gibi virüsler tarafından tetiklenebilir.
- Belirtiler: Şiddetli boğaz ağrısı, yutma güçlüğü, yüksek ateş, bademciklerde şişme ve beyaz lekeler.
- Tanı: Boğaz kültürü veya hızlı antijen tespit testleri kullanılabilir.
- Tedavi: Bakteriyel enfeksiyonlarda antibiyotikler kullanılır. Viral kaynaklı olanlar için semptomatik tedavi yeterlidir. Ağrıyı hafifletmek için tuzlu su gargarası veya analjezikler kullanılabilir.
4. Farenjit
- Nedenler: Genellikle viral (adenovirüs, rinovirüs) veya streptokokal bakteriler neden olur.
- Belirtiler: Boğazda kuruluk, ağrı, kızarıklık, yutma zorluğu ve bazen ateş.
- Tanı: Klinik muayene ve bazen boğaz kültürü ile teşhis edilir.
- Tedavi: Viral olanlar için semptomatik tedavi; bakteriyel enfeksiyonlarda antibiyotik tedavisi.
5. Otitis Media (Orta Kulak İltihabı)
- Nedenler: Üst solunum yolu enfeksiyonlarının ardından gelişebilir; Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae gibi bakteriler sık görülen etkenlerdir.
- Belirtiler: Kulak ağrısı, işitme kaybı, ateş, huzursuzluk ve kulaktan akıntı.
- Tanı: Otoskopik muayene ve bazen timpanometri ile teşhis edilir.
- Tedavi: Ağrı kesiciler ve antibiyotikler, tekrarlayan durumlarda cerrahi (timpanostomi tüpü yerleştirilmesi) gerekebilir.
6. Krup Sendromu (Laringotrakeobronşit)
- Nedenler: Parainfluenza virüsleri en yaygın nedenidir, ancak RSV ve adenovirüsler de etken olabilir.
- Belirtiler: Havlar tarzda öksürük, boğuk ses, stridor (nefes alırken çıkan ses), hafif ateş.
- Tanı: Genellikle klinik belirtilerle teşhis edilir. Gerektiğinde boyun arasında radyografiler kullanılır.
- Tedavi: Soğuk nemli hava, steroidler (dexametazon), nebulize epinefrin.
7. Bronşiolit
- Nedenler: Çoğunlukla Respiratuvar Sinsityal Virüs (RSV) kaynaklıdır.
- Belirtiler: Hırıltılı solunum, öksürük, hızlı nefes alma ve beslenme güçlüğü.
- Tanı: Klinik muayene ile teşhis edilir; gerekirse burun sürüntüsünden RSV testleri yapılabilir.
- Tedavi: Oksijen tedavisi, sıvı desteği, bronkodilatörler ve ciddi vakalarda hastane yatışı gerekebilir.
8. Pnömoni (Zatürre)
- Nedenler: Bakteriyel (Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae), viral (influenza, RSV), mantar enfeksiyonları.
- Belirtiler: Yüksek ateş, titreme, öksürük, sarı veya yeşil balgam çıkarma, göğüs ağrısı, nefes darlığı.
- Tanı: Göğüs röntgeni, kan testleri ve gerektiğinde balgam kültürü ile teşhis konur.
- Tedavi: Antibiyotikler (bakteriyel pnömoni), antiviral tedaviler (viral pnömoni), destekleyici tedavi.
9. Astım
- Nedenler: Genetik yatkınlık, çevresel alerjenler, sigara dumanı, hava kirliliği.
- Belirtiler: Nefes darlığı, hırıltılı solunum, göğüste sıkışma hissi, inatçı öksürük, özellikle gece ve sabah.
- Tanı: Solunum fonksiyon testleri (spirometri), alerji testleri.
- Tedavi: İnhaler bronkodilatörler (sabutamol), kortikosteroidler (budesonid, flutikazon), uzun süreli kontrol ilaçları.
10. Kistik Fibroz (KF)
- Nedenler: Genetik, otozomal resesif kalıtsal hastalık. Mukus ve ter bezlerinde klor transport bozukluğu.
- Belirtiler: Kronik öksürük, tekrarlayan akciğer enfeksiyonları, sindirim sorunları, yağlı dışkı, büyüme geriliği.
- Tanı: Ter testi, genetik testler ile kesin tanı.
- Tedavi: İnhalasyon tedavileri, fizik tedavi, beslenme desteği, pankreatik enzim takviyeleri, antibiyotikler.
Bu hastalıkların her biri, farklı yaş gruplarını, özellikle de çocukları farklı şekillerde etkileyebilir. Doğru teşhis ve tedaviye ulaşmak için erken müdahale ve doktor takibi gereklidir. Sağlık çalışanları, doğru tanı yöntemleri ve tedavilerle bireylerin sağlığını yönetir ve iyileştirme hedeflerini belirler.