bu notu başlıklar halinde özetler misin: ÇOCUKLARDA FİZİK TANILAMA ÖYKÜ ALMA SUNUM…
- User
bu notu başlıklar halinde özetler misin: ÇOCUKLARDA FİZİK TANILAMA ÖYKÜ ALMA SUNUM HEDEFLERİ • Pediatride öykü almanın önemi • Öykü alınırken nelere dikkat edilmeli • Çocuk ve ailesinden öykü alabilme • Fizik muayene ilkelerini bilme • Çocuğun sağlık durumunu değerlendirebilme • Çocuğun büyüme-gelişme sürecini değerlendirebilme • Çocuğun genel görünüm ve sistem bulgularını, ölçüm sonuçlarını, yaşam bulgularını değerlendirebilme • Çocuklar küçük yetişkin değillerdir!!!! • Yetişkinlerden farklılıklarını anlamak önemli… Motor beceri ve koordinasyon Dil ve bilişsel alanlar Fizyolojik Psikososyal Davranışsal Büyüme gelişme özellikleri Çocuklarda büyüme ve gelişme özelliklerini bilme Çocuk ve ebeveynleri ile iletişim becerileri Aile dinamikleri ve ebeveyn-çocuk ilişkilerini anlama Sağlığın geliştirilmesi yönelik rehberlik bilgisi Çocuk Hemşirelerinde Olması Gereken Beceriler PEDİATRİK TANILAMA ÖYKÜ ALMA FİZİK MUAYENE
Pediatri hemşiresi, görüşme, gözlem ve fizik muayene yöntemlerini kullanarak veri toplamalıdır Görüşme Öykü Alma Fizik Muayene Sorun alanları belirlenir Dikkatli bir şekilde değerlendirme yapılır Çocuk ve aile hakkında en kapsamlı verinin elde edildiği yöntemdir GÖRÜŞME/ÖYKÜ ALMA Etkili iletişim tekniklerinin kullanılması ÇOK ÖNEMLİ!!! Planlı ve belli bir amaca yöneliktir Çocuk ve ailenin gerçek ya da potansiyel sağlık problemleri ile güçlü yönlerini belirlenir GÖRÜŞME/ÖYKÜ ALMA ÖYKÜ ALMA Hemşire Öykü alma amacı kendini tanıtmalı açıklanmalı (Etkili iletişim) Çocuk ve ebeveynlerin adı öğrenilmeli Çocuğun gelişim dönemi özelliklerine göre iletişim (Sözsüz iletişim!!!). Çocuk ve ebeveynlere aynı soruların tekrar sorulmaması Geçmiş dönemlere ait kayıtlar ÖYKÜ ALMA Çocuklar 6-8 yaşına kadar sağlık personelini tehdit olarak algılar ve korku yaşar Öncelikle ebeveynler ile iletişim kurulur ve çocuğun onları izleyerek rahatlaması için fırsat verilmelidir Okul çağı çocuğu ve adölesanlar ile iletişim Kendileri ile ilgili kapsamlı bilgi verebilirler Görüşme ve Fizik muayene esnasında yalnız olmayı isteyebilirler Madde kullanımı Cinsellik hakkında veri toplama (ebeveynlerden çekinme) Ebeveynlerden önce kendileri ile iletişim kurulmasından hoşlanırlar Çocuğun yaşamını tehdit eden bir problemi ya da ağrı, anksiyete gibi iletişimi etkileyebilecek sorunlarının olmadığı, Ebeveynlerin rahat ve görüşmeye istekli olduğu Hemşirenin anksiyetesiz olduğu ve yeterli zamanının bulunduğu durumlarda KAPSAMLI VERİ Rahatlığını Yansıtan Postürü Acelesinin Olmadığını Gösteren Sakin Davranışları Anlayışlı Ve İlgili Yüz İfadesi Dinleme İsteğini Yansıtan Sözel İfadeleri Göz-göze İletişim Ortam rahat olmalı, iletişimi engelleyen faktörler olmamalı Oturma düzeni ve aradaki mesafe önemli Hemşire, çocuk ve ebeveynler ile göz hizasında oturmalı Ortamın aydınlatılması önemli (mimikler…) ÖYKÜ ALMA Çocuk ve ebeveynlerin beden sınırlarına girecek kadar yakın ya da yüksek sesle konuşmalarını gerektirecek kadar uzağa oturmamalıdır Aradaki mesafenin bir metre kadar olması uygundur Ayakta durarak çocuk ve aileye tepeden bakan hemşire, tehdit algısı yaratır Görüşmenin bir masa başında yapılması durumunda da yan yana oturma düzeni tercih edilmeli, arada engel olduğu algısı yaratılmamalıdır OTURMA DÜZENİ ÖYKÜ ALMA • Öykü alırken alınan kişi belirtilmelidir?? Çocuklardan (6 yaştan büyük) Ebeveynler Çocuğun vasisi Öğretmenler Komşular Bakıcılar GÜVENİLİR Mİ?? GÖZLEM?? ÖYKÜ ALMA Anlaşılır bir dil ve açık uçlu sorular sorulmalıdır Çocuğunuza kahvaltıda peynir yedirir misiniz? Çocuğunuz kahvaltıda neler yer? Ayşe yürüyor mu? yerine Ayşe neler yapabiliyor? Çocuğun kazandığı pek çok gelişimsel özelliğin öğrenilmesini sağlar Görüşmede yönlendirici sorulardan da kaçınılmalıdır. Ayşe’nin ateşi yükselmedi değil mi? şeklindeki bir soru, ebeveynleri “hayır” cevabını vermeye yönlendirir, çünkü hemşirenin beklentisi bu doğrultudadır. Görüşme anında kısa notların tutulması ve veri formunun sonra doldurulması, yazmak işlemi nedeniyle iletişimin kopması riskini ortadan kaldırır. Kısa notlar tutulacağı bilgisinin çocuk ve ebeveynlere verilmesi gerekir. ÖYKÜ ALMA Öykü düzenli, anlaşılır ve okunaklı olarak yazılmalıdır. Öykü alınma tarihi ve saati yazılmalıdır Acil durumlarda gerekli işlemler yapıldıktan sonra öykü alınmalıdır Çocuğun Adı, Soyadı: Doğum Tarihi ve yeri: Yaşı: (2 güne kadar saatlik, 2 aylığa kadar günlük, 2 yaşına kadar aylık) Cinsiyeti: Dosya numarası, Adresi Ailenin ya da yakınının telefon numarası Yatış Tarihi, Tanısı Sosyal Güvencesi, Yaşadığı Yer ÖYKÜ ALMA ÖYKÜ ALMA ✓ Hastaneye gelme nedeni ✓ Hastanın ifadeleri ile yazılmalı ✓ Yöresel ifadeler açıklanmalıdır ✓ Şikayetlerin başlama zamanı ✓ Çocuk ve ailenin hastalık hakkındaki bilgisi ✓ Çocuğun daha önceki hastane deneyimleri ✓ Sürekli kullandığı ilaçlar Şu anda var olan sorun Ortaya çıkış şekli (ani ya da aşamalı), başlama zamanı Semptomların tipi Ağrı, kaşıntı, öksürme, kusma, burun akıntısı, diyare, kızarıklık Yeri Genel ya da lokal- anotomik yeri Süresi Devamlı ya da epizodik Şiddeti Günlük aktivitelerine etkisi (örneğin uyumayı engellemesi, iştahın azalması v.b.) Artıran/azaltan faktörler Semptomları neyin tetiklediği ya da yok ettiği, sorunu neyin ortaya çıkardığı, son zamanlarda enfeksiyon ya da allerjenle karşılaşma durumu Sorunun önceden değerlendirilmesi Laboratuvar testleri, önceki değerlendirme sonuçları Önceki ya da şimdiki tedaviler Kullanılan reçeteli ya da reçetesiz ilaçlar, alternatif yöntemler/ tedaviler (sıcak-soğuk uygulama, bitki çayları gibi), tedaviye yanıt ÇOCUKTA VAR OLAN HASTALIK YA DA YARALANMA ÖYKÜSÜ Gebeliğin başlangıcından doğuma kadar geçen süreyi kapsar. İntrauterin hayatta fetus ve embriyoyu etkileyecek sorular sorulur Doğum anındaki olayları kapsar Doğumdan sonraki ilk yedi günlük öyküdür ÖYKÜ ALMA-PRENATAL DÖNEM • Planlı bir gebelik mi? • Annenin yaşı, Kaçıncı hamilelik, Kaçıncı doğum, • Gebelik kanamaları • Gebelik sırasındaki kontrolleri/sıklığı • Fazla /az kilo alıp almaması • Gebelik sırasında geçirilen hastalıklar/sorunlar, • Kullanılan ilaçlar, geçirilmiş kazalar, X-ray alıp almadığı • Amniosentez yapılıp yapılmadığı • Annedeki risk faktörleri (beslenme, sigara, alkol, kan uyuşmazlığı, radyasyon ya da teratojenik bir ajana maruz kalma durumu) ÖYKÜ ALMA-NATAL DÖNEM ❖Doğum haftası, süresi ❖Doğumun yapıldığı yer ❖Kim tarafından yapıldığı ❖Doğum şekli (geliş pozisyonu) ❖Anestezi yapılıp yapılmadığı ❖Doğumda problem olup olmadığı (Zor doğum, ağlamama, morarma, oksijen tedavisi alma) ❖Doğum sonrası bebeğin anne ile teması ❖Çocuğun doğumda rengi (Apgar skoru 1. ve 5. dk) ÖYKÜ ALMA-POSTNATAL DÖNEM oResüsitasyon yapılıp yapılmadığı oDoğum ağırlığı, boyu, baş çevresi oKüvöze alınıp alınmadığı oKongenital anomali olup olmadığı oEmme, ağlama aktivitelerinin nasıl olduğu oMekonyum aspirasyonu, sarılık, siyanoz, konvülziyon geçirip geçirmediği oGöbeğinin kaçıncı gün düştüğü oDoğum sonrası kaybedilen ağırlık ÖYKÜ ALMA GEÇİRDİĞİ HASTALIKLAR 1)KIZIL 2)KIZAMIK 3)KIZAMIKÇIK 4)TRAVMA 5)KABAKULAK 6)AMELİYAT ÖYKÜ ALMA-AŞILAR • Hangi aşıların yapıldığı sorulmalı • Aşı kartı mutlaka istenmelidir • Ek aşı yapıldı mı ? • Kaçırılan aşıları var mı? BESLENME
ÖYKÜ ALMA-BESLENME o Yaşa uygun beslenme öyküsü o Besin seçimi ve alerjileri o Beslenme sorunları o Kilo alma durumu Hazır mama ile beslenen Kilosu düşük bir bebek Anne mamayı yanlış hazırlayabilir!!! MAMAYI TARİFE GÖRE HAZIRLIYORUM Çocuğun 1 günlük hem evde hem de hastanede yediği yemeklerin listelenmesi Yediklerinin miktarı Beslenme günlüğü ÖYKÜ ALMA-BESLENME Sabah Domates Zeytin Krem peynir Reçel Ekmek Çay Öğle Mantar çor.(159kkcal) Beşamal soslu piliç (450 kkcal) Nohutlu pilav (326 kkcal) Ayran (78 kkcal) Akşam Mantar çor.(159kkcal) Beşamal soslu piliç (450 kkcal) Nohutlu pilav (326 kkcal) Ayran (78 kkcal) ÖRNEK MENÜ BESLENME ANNE SÜTÜ/MAMA Emzirme sıklığı, süresi, problem olup/olmadığı, ne kadar sürdüreceği Mamanın adı/özelliği/içeriği neden mama aldığı, günde kaç kez mama süt verdiği, her beslenmede verilen miktar Mamanın nasıl hazırlandığı İnek sütünü sulandırma oranı Nasıl verdiği (biberon, bardak, kaşık) BESLENME ANNE SÜTÜ/MAMA 24 saatte ne kadar bez değiştirildiği (YD dönemde bebek 24 saatte en az 6 kez bezini kirletmiş olmalı) Bebek uyumadan önce süt/mama/meyve suyu tüketimi var mı? Eğer mama alıyorsa, 1 biberon mamayı ne kadar sürede bitiriyor Demir takviyesi alıyor mu? Normal bir YD 1 biberon mamayı 15-20 dk bitirir eğer bebek bu sürede mamayı bitiremiyorsa oral/motor disfonksiyon ya da konjenital kalp hastalığı ??? DİŞ ÇÜRÜKLERİNE NEDEN OLABİLİR??? BESLENME EK BESİN Ek besine geçiş zamanı nasıl geçtiği, neler verildiği Aldığı vitamin Öğün sayısı, yedikleri, iştahı, sevdiği/sevmediği besinler Besin kısıtlamasının olup olmadığı, beslenmede sorun yaşayıp/yaşamadığı Bal tüketimi 1-3 YAŞ BESLENME Süt içmeye başladı mı (2 yaşından sonra verilebilir) Yumuşak yiyecekler tüketiyor mu (1 yaşından sonra tüketebilir) Süt içiyorsa miktarı? (Günde max: 1lt) Tüm aile birlikte yemek yiyor mu Kendi kendine yemek yeme denemeleri var mı Fındık, patlamış mısır, üzüm, sert şeker tüketimi (Fıstık alerjisi Aspirasyon riski???) 3-6 YAŞ BESLENME Günlük süt içme miktarı Aile üyeleri birlikte Yemek yiyor mu Günlük ne kadar meyve suyu içiyor Tüm besin gruplarını tüketiyor mu 6-12 YAŞ BESLENME Günlük süt içme miktarı (800mg/gün kalsiyum alımı olmalı) Aile üyeleri en azından 1 öğün birlikte yemek yiyor mu Günde 3 öğün yemek yer mi? Diş fırçalama alışkanlığı Şekerli yiyecek Fast-food tüketim sıklığı/miktarı TV önünde yemek yeme durumu (OBEZİTE!!!) ÖYKÜ ALMA-GELİŞİM ÖZELLİKLERİ Kaba motor İnce motor gelişim Kuramcılara göre gelişim düzeyleri Dil Gelişimi Diş Gelişimi ÖYKÜ ALMA-DİL GELİŞİMİ Bebeğin ilk sözel iletişimi ağlamak Ebeveynler bebeğin niçin (acıkma», «altını ıslatma» ve «yalnızlık» nedeniyle) ağladığını anlayabilir ÖYKÜ ALMA-DİL GELİŞİMİ 0-1 Yaşta dil gelişimi Ağlama evresi (0-2 ay) Babıldama evresi (3-6 ay) (da) Heceleme evresi (7-12 ay) (ba-ba) 1-6 yaşta dil gelişimi Jargon Konuşma (12-15/18 ay) Telgrafik Konuşma (18-24 ay) Gramer konuşma (3 yaş ve sonrası) İlk diş çıkma zamanı Diş sayısı Otuz aylık çocukta 20/24 adet diş İlk diş 5-7.aylarda İçinde bulunduğu ay - 6 ÖYKÜ ALMA-DİŞ GELİŞİMİ ÖYKÜ ALMA-DİŞ GELİŞİMİ Diş çıkarma fizyolojik bir süreçtir Her bebek farklı tepki verebilir ÖYKÜ ALMA-ÖZBAKIM • Yemek • Tuvalet • Giyinme • Banyo • El-yüz temizliği • Saç tarama • Tırnak kesimi • Diş fırçalama ÖYKÜ ALMA-BOŞALTIM • Tuvalet eğitimi??? • Evde ve hastanede günlük idrar, dışkılama alışkanlığı (Renk, miktar, yoğunluk, sıklık) • Kabızlık (laksatif, lavman, fitil, geleneksel uygulamalar), diyare • İdrar yapmada problem? • Yatak ıslatma (enürezis) • ÖYKÜ ALMA-PARAZİT HİKAYESİ • Uyurken diş gıcırdatma ağızda tükürük akması • Pica • Burun ve makatta kaşıntı Anne-babanın yaşları sağlık durumları AİLE ÖYKÜSÜ Kardeşlerin sayısı sağlık durumu Evlilik durumu, Kültürel ve geleneksel uygulamalar Anne-babanın eğitimi, gelir düzeyi, işi, yaşadıkları yer Ailenin coğrafik yerleşimi; sanitasyonu kötü olan yerlerde; parazit enfeksiyonları. Nemli/ormanlık yerlerde oturanlarda vektörlerle bulaşan hastalıklar!!! ÖYKÜ ALMA • Çocuğun okul başarısı, okulun alış veriş merkezlerine yakınlığı • Çocuğun uyuma ortamı, güvenli çalışma ve oyun alanları, evcil hayvan beslenme durumu, ısınma kaynakları • Aile ve arkadaş ilişkileri FİZİK MUAYENE Çocuğun problemlerini tanılamak Hemşirelik tanılarını belirlemek Hemşirelik bakım girişimlerinin etkisini değerlendirmek İŞ BİRLİĞİNİ KOLAYLAŞTIRIR Yapılacakların basit bir dille anlatılması, araç gerecin tanıtılması ve oynamasına izin verilmesi Oyun ve okul öncesi çocuklar için oyuncak ve ebeveynin yanında olması Bebekler için sevdiği oyuncağı ve ebeveynin dokunması Küçük yaş grubu çocukların hemşire ile konuşmaya istekliliği Göz-göze ilişkiye girmesi Verilen araç gereci tutması Fiziksel dokunmaya izin vermesi Ebeveyn kucağı yerine yatağına ya da sedyeye oturması ÇOCUĞUN FİZİK MUAYENE İÇİN HAZIR OLUŞLUĞU Küçük çocukların muayenesi esnasında ebeveynlerin çocuğu tutması güvenlik açısından gereklidir. Küçük çocukların bazı vücut bölümleri, ebeveyn kucağında otururken ya da yatarken gerçekleştirilebilir. FİZİK MUAYENE-ORTAM • Doğal aydınlatmalı olmalı (esmer bebeklerde sarılık ve döküntülerin tespiti). • Enjektör, iğne, bıçak gibi tıbbi maddeler çocuğun yanında olmamalı • Odada oyuncak-resimler çocuğun dikkatini çekmesi açısından olmalıdır • Bekleme odası çocukların oyun odası şeklinde düzenlenmelidir FİZİK MUAYENE • Adölesanlarda mahremiyete özen gösterilmelidir. • İyi bir pediatrik muayene için gözlem önemlidir. • Nazik olunmalı ve gülümsenmeli • Muayene öncesi kişinin elleri ve malzemeleri sıcak olmalıdır • Muayene öncesi açıklama yapılarak çocuk işleme hazırlanmalıdır. Fiziksel değerlendirmenin süresi esnek olmalı Bebek sakinken ya da uyurken oskültasyon yapılabilir Steteskop ve eller ılık olmalı Bebeğe nazikçe dokunulmalı YENİDOĞAN VE 6 AYDAN KÜÇÜK BEBEKLER Fiziksel değerlendirme baştanAyağa doğru yapılır Kalça çıkığının değerlendirilmesi gibi bebeği rahatsız edebilecek girişimler en sona bırakılmalı Ayrılık ve yabancı anksiyetesinin gelişmesi nedeniyle, genellikle fiziksel değerlendirmeye tepkilidirler. Annenin kucağında oturtulmaları onları rahatlatır Fiziksel değerlendirme sırasında yatırılması gerekiyorsa, annenin yanında olması sağlanmalı Odanın ılık olmasına özen gösterilmeli İşlem boyunca bebekle yumuşak ses tonu ile konuşulmalı, gülümsenmeli Sakinleştirmek için emzik ve biberon kullanılabilir 6 AYIN ÜZERİNDEKİ BEBEKLER Ebeveynin kucağında oturtularak muayene edilmeli, sevdiği bir oyuncağını tutmasına izin verilir Basit ve tek anlamlı sözcükler kullanılmalı İşlemleri açıklarken önce oyuncaklar üzerinde gösterilerek nasıl yapılacağı ve neler hissedeceği açıklanır Kullanılacak aletleri tanıması için, önceden aletlerle oynamasına izin verilebilir Ebeveyn üzerinde gösterilmesi ya da önce ebeveynin tutmasına izin verilmesi çocuğun anksiyetesinin azalmasına yardımcıdır Çocuğun kontrol duygusunu geliştirmek için seçme hakkı verilir Değerlendirmeye önce çocuğun ayaklarından başlanır, aşamalı olarak başa doğru ilerlenir. 1-3 YAŞ DÖNEMİ Ebeveynlerin kucaklarını tercih ederken daha ileri yaşlarda muayene masasında rahat olabilirler Fiziksel değerlendirme sırasında işbirliği yaparlar Çocuğun araçlara dokunmasına ve oynamasına izin verilir. Muayene sırasında anksiyetesini azaltmak için oyuncaklardan yararlanılır. Çocuğa işlem hakkında basit açıklamalarda bulunulur. Önce hangi kulağına bakmamı istersin?” gibi seçenekler sunulmalıdır OKUL ÖNCESİ DÖNEM Çocuk işbirliği yaptığında olumlu geri bildirim verilmelidir Fiziksel değerlendirme sırasında işbirliği yaparlar ve muayene masasına oturabilirler Büyük çocuklara işlem sırasında ebeveynlerinin yanında olmasını isteyip istemediği sorulur Aletlerin nasıl kullanılacağgösterilir ve isterse incelemesine izin verilir Fiziksel değerlendirme işlemi sırasında ne yapıldığı ve neden yapıldığı açıklanır. Mahremiyetlerine önem verilir OKUL DÖNEMİ Adölesan özel olarak ebeveyninin yanında olmasını istemedikçe yalnız değerlendirilir Adölesanın mahremiyetini korumak için soyunabileceği özel bir yer sağlanır, giymesi için önlük verilir ve muayene sırasında bakılmayan bölgelerin üzeri kapatılır Uygun olursa ikincil cinsiyet özelliklerinin gelişiminin normal olduğu ve ne gibi değişiklikler beklendiği belirtilmelidir. ADÖLESAN DÖNEM BOY ÖLÇÜMÜ 24 aya kadar “İnfantometre” (baş-ayak tahtası) 24 aydan sonra “Stadiometre” Ölçüm yapılırken baş, omuzlar, gluteal bölge ve topukların zemin ile temasta olmasına dikkat edilmelidir İlk Yaşta
- İlk 3 ayda : 8 cm.
-
- 3 ayda : 8 cm.
-
- 3 ayda : 4 cm.
-
- 3 ayda : 4 cm. Bir yıl sonunda 24 cm • 2. yılda (toplam) :10-12cm • 2 yaş sonrası :Yaş x 6 + 77 =cm • Puberte de K: 9 cm/yıl, E: 10.5cm/yıl (7-12cm/yıl) Boydaki uzama ilk 6 ayda gövde kısmında Yılın ikinci yarısında ise bacaklardaki uzama daha belirgin olur
BOY UZUNLUĞU PERSENTİL DEĞERLERİ AĞIRLIK ÖLÇÜMÜ 24 aya kadar 24 aydan sonra AĞIRLIK ÖLÇÜMÜ • Doğum kilosu ort: 3300gr • İlk 6 ay: haftada 150-250gr (20-30gr/gün) • 6-12 ay: haftada 50-150 gr (15-20gr/gün) • 1-2 yaş: 2-2.5kg/yıl • 1 yaşında doğum kilosunun 3 katı • 3 yaşında 4 katıdır AĞIRLIK 3-12 ay : Yaş (ay) + 9 = kg 2 1-6yaş : Yaş (yıl) x 2 + 8 = kg 6-12yaş: Yaş (yıl) x 7 = kg 2 VÜCUT AĞIRLIĞI PERSENTİL DEĞERLERİ BAŞ ÇEVRESİ • 24-36 aya kadar ölçülmelidir. • Baş çevresi kaşların üzerinden ve protüberansiya occipitalisten geçirilen mezüra ile ölçülür • Üç yaşından büyük çocuklarda üç yaşına ait ölçüm yok ya da daha önce bir sorun saptandı ise ölçüm alınır. BAŞ ÇEVRESİ • Doğumda = 35 cm • 6.ay = 43 cm. • 12.ay = 47 cm. • 2.yaş = 48 cm. • 3-5 yaş = 1.25cm/yıl
• 1-12 ayda = Boy (cm) + 9.5 ( ± 2.5) 2 İLK 3 YAŞTA BAŞ ÇEVRESİ PERSENTİL DEĞERLERİ GÖĞÜS ÇEVRESİ Doğumda : 33 cm.
- 1 yaş : 47 cm (ilk yılın sonunda baş çevresine eşittir)
- 4 yaş : 74cm. Kol Çevresi -Yeni doğanda 10.5cm.,
- 1-5 yaşta 16-16.5cm.,
- 6 yaşında 17,5cm.dir.
- %80'nin altında ise malnütrisyon Deri altı yağ tabakası -“Kaliper" adı verilen özel kıskaçla ölçülür.
- % 90-110 : normal,
- %80-90'nın altında ise malnütrisyon,
- %120 ve üzerindeki ölçüler obezite
ADÖLESANLARDA TANNER EVRELEME
Oral Rektal Alın Aksiller Timpanik Oral yol ile ateş ölçümü 1-3 ve 3-6 yaş için uygun değil Güvenli kullanım için uygun bilişsel gelişime sahip değil 6 yaş sonrası daha güvenli bir yol (diyare???) İnfrared ile ateş ölçümü daha kolay ve çocukta stres yaratmaz Rektal ölçüm; 2 yaş altı çocuklarda rektal perforasyona neden olabileceği için önerilemez Timpanik ateş ölçümü Rahat Güvenli Non-invaziv bir işlem Kulak aşağı geriye çekilerek işlem uygulanır Kulak kiri ya da otitis media olduğunda doğru sonuç vermeyebilir VÜCUT ISISI • Çocuğun ağlaması • Sıkı giydirilmesi • Aşırı hareketli olması • Dehidrate olması • Enfeksiyon • Otitis media • Çevre ısısı VÜCUT ISISI ARTABİLİR!!! VÜCUT ISISI • Sepsis • Soğuğa maruz kalma • Soğuk suda yaralanmalar VÜCUT ISISI DÜŞEBİLİR!!! VÜCUT ISISI Yenidoğan 36.5-37 (Kundakta ve giyinik) 3-5 Yaş 36-37.2 7-9 Yaş 36-36.8 Solunum Sayısı Çocuk ağlamadığında bakılmalı Sakin olması önemli Bebeklerde ve 1-3 yaş döneminde abdomen hareketi gözlenmeli SOLUNUM SAYISI YAŞ ARALIĞI Sayı /dk Yenidoğan 30-60 1-12 ay 26-40/50 2-6 yaş 20-30/40 (1-4 yaş) 7 yaş ve üzeri 15-26 ➢ 0-2 ayda 60/dk ➢ 3-11 ayda 50/dk ➢ 1-4 yaş 40/dk ➢ Solunum sıkıntısı /Taşipne ➢ Oral alım kesilir NABIZ SAYISI
YAŞ Ortalama (sayı/dk) Alt / Üst Sınır (sayı/dk) 0-1 ay 125 80-160 1-12 ay 120 80-150 2 yaş 110 80-130 4-6 yaş 100 80-120 8-10 yaş 90 70-110 12-16 yaş Kız Erkek 85 80 65-105 60-100 ➢ En az bir dakika ➢ 2 yaşından küçük çocuklarda/kardiyak sorunu olan/dijital grubu ilaç alan çocuklardaapex➢ 2 yaş altında uykuda 20 atım düşük • Huzursuzluk • Heyecan • Ağlama • Sepsis • Ateş • Dehidratasyon • Kalp rahatsızlıkları NABIZ SAYISI TAŞİKARDİ • Konjenital kalp bloğu • Digoksin toksikasyonu • Hipotermi BRADİKARDİ NABIZ SAYISI KAN BASINCI 1 yaş altında alt ve üst ekstremitelerde basınç aynı, 1 yaştan sonra bacakta yüksek (10-30mmHg) ➢ Manşon büyüklüğünün seçimi çok önemli ➢ 2/3’ünden geniş, 1/3’ den dar olmayan büyüklükte Kol ve bacak arasında sistolik basınç arasındaki farkın fazla olması aort koarktasyonu ? (Hill işareti) YAŞ Sistolik / Diyastolik (mmHg) 97.persentil 3. persentil 0-6 ay 100/62 60/30 6-12 ay 120/70 60/50 1-6 yaş 120/80 80/40 6-10 yaş 124/85 90/53 10-14 yaş 136/90 90/50 14-18 yaş 140/90 110/70 KAN BASINCI • Renal hastalık • Aort koarktasyonu • Stres • Hemoraji • Sepsis • Septik şok Hipertansiyon KAN BASINCI Hipotansiyon DERİ VE MUKOZALAR ÖYKÜ İNSPEKSİYON, PALPASYON ANORMAL Solukluk,Kızarıklık Siyanoz,Kızarıklık Pembe Çıplakken renk değ. Açık kahverengi Renk Turgor Yapı Lezyon NORMAL Kuruluk, ödem Yumuşak, nemli, hidrate, esnek Kabuklu, pürüzlü, çatlama, çizgi, farklı dermotoglifiksler Düzgün, yumuşak, lanugo, verniks Peteşi, ekimoz, benler, hemanjiomalar Mongol lekeleri, milialar Nem Terleme Yok, ağlama, hareket sonrası, sıcak hava Isı Sıcak, soğuk Ilık • Arka fontonel; 6-8. hafta • Ön fontonel 9-12 ayda kemikleşir 12-18. ayda kapanır BAŞ -BOYUN (Genişliği 2–3 cm, uzunluğu 3-4 cm) Fontanelin Bombeli Olması Fontanellerin Erken Kapanması Suturların Erken Kapanmasına Bağlı Kraniyostenozu Fontanellerin Geç Kapanması Rikets, Malnutrisyon, Hidrosefali, Kretinizm, Konjenital Siyanotik Kalp Hastalıkları Bebeğin Ağlaması Serebral Basıncın Artmasına Bağlı Fontaneller Gergin Hissedilir Fontanelin Çökük Olması Dehidratasyon Kafa İçi Basıncının Basıncın Artmış Olduğunu Gösterir Bebeklerde sık karşılaşılan baş derisi sorunlarından biri sebore’dir (yağlı görünüm) Saçın sık yıkanması, genellikle sorunu çözer YENİDOĞAN VE BEBEK Periost altı kanamadır sütür atlamaz, içine su doldurulmuş balona dokunulmuş hissini verir, bastırıldığında gode-iz bırakmaz Saçlı deri ve deri altı dokunun ödemi olup sütürleri atlar, bastırıldığında gode-iz bırakır Mikrosefali Hidrosefali BAŞ,YÜZ,BOYUN ANORMAL Mikrosefali,makrosefali Hidrosefali Baş büyüklüğü Normasefali Baş şekli Baş Derisi (saçlar; renk, uzunluk dağılım, yapı) Suturlar NORMAL Asimetrik Sefalohematom Kaput Suksedenum Simetrik, Yuvarlak Hafif oval Total, bölgesel yokluk Kolay kırılma, kaba Renkte çizgilenme Var, eşit dağılmış, esnek, parlak, eşit dağılmış Peteşi, ekimoz, benler, hemanjiomalar Mongol lekeleri, milialar Fontaneller Yokluk, küçük, büyük, erken/geç kapanma, kabarıklık/çöküklük Yüz şekli Organ yokluğu Asimetri/eşitsizlik Düz yüz/çıkık alın Küçük çene ve burun Uygun büyüklükte Tüm uzuvlar simetrik ve çıkıntılar uygun. Kaşlar, gözler, burun, kulaklar ve ağız tam Boyun şekli Yokluk, kısa, geniş, büyüklük Asimetri, perdeli olması Kitle, yana çekilme
Yenidoğanda kısa, uygun uzunluk ve genişlikte Simetrik trakea Boyun hareket alanı Sınırlı 180o rahat GÖZLER ANORMAL Yokluk, Orta hatta birleşme Pürüzlü, çok tüylü Var Düzgün Kaşlar Göz kapakları Göz Açıklığı NORMAL Orta hatta aralık (+) Düşüklük Enfeksiyon Aşırı kırpma Var, kirpikli, göz kürelerini kapatır Epikantus kıvrımı Küçük ve eşitsizlik Mongolian eğilim Eşit Yuvarlak Horizontal Gözyaşı Kuruluk, Aşırı gözyaşı akması Pürülan akıntı Çöküklük Göz çukurları Kabarıklık (egzoftalmus) Var Gözlenebilir nemlilik Berrak Var Eşit ve simetrik Kuruluk Konjonktiva
Düzgün, pembe renkli, nemli Sarılık, Sklera hemoraji Saydam, mavimsi beyaz-beyaz Kornea Yaralanmalar, iritasyon, bulanıklaşma Düzgün, saydam 6 aya kadar strabismus olabilir Alt göz kapağının medial kenarındaki nazolakrimal torbanın üzerine basıldığında, mukoid ya da purülan sıvı gözlenmesi, Göz kapağı, rahatça açılıp kapanması yönünden değerlendirilir. Göz kapaklarının düşük olması (pitozis), 3. kraniyal sinirle ilgilidir. Konjenital, menenjit, ensefalopati ya da difteri Nazolakrimal kanal obstrüksiyonunu Konjoktiva renk, nem ve yapı yönünden değerlendirilir. Konjoktivaların ödemli ve kırmızı olması Konjoktivaların soluk olması Konjoktivit Anemi Göz çukurlarının içe çökük olması Dehidratasyon ve malnütrüsyon Ekzoftalmus (gözlerin dışa çıkık görünmesi) Hipertroidizm ve hidrosefali BURUN Burun kanatlarının solunuma katılıp katılmadığına bakılır. Solunum sıkıntısı??? Mukoz membranı renk yönünden gözlenir Açık pembedir. Soluk olması alerjiyi, kırmızı olması enfeksiyonu gösterir. Septumun ortada olması gerekir Septumdaki şekil bozukluğu bir kaza sonrasında gelişmiş olabilir ve solunumu güçleştirir. KULAK • Akıntı, ağrı, işitme bozukluğu • Kulak üst sınırı göz kapaklarının iç-dış açısı ile aynı horizontal çizgi üzerindedir Gözün en dış kısmı ile oksiputun olduğu yere hayali bir çizgi çizilir kulağın üst kısmının bu çizgiye değmesi beklenir. Eğer kulak düşükse renal bir anomali ya da mental retardasyondan şüphelenilir
GÖĞÜS Torasik solunum 5-7 yaşında başlar Neonatal mastit
Pectus excavatum (kunduracı göğsü) Pectus carinatum (fıçı göğüs )
SIRT Omurganın şekli, postürü, ( kifoz, lordoz, skolyoz açısından ) Anormal kıllanma, pigmantasyon Sipina bifida, meningosel, meningomyelosel olup olmadığı değerlendirilir. (omurilik ve çevresindeki zarların dışarı fıtıklaşması) KARIN • Muayene bebek/çocuk beslendikten hemen sonra yapılmamalıdır, • Dolu mideye palpasyon yapmak kusmaya yol açabilir Simetri ve dislokasyon Bacağın üst kısmındaki deri kıvrımları kontrol edilir Her bir bacakta eşit sayıda deri kıvrımı olmalıdır. Eşit olmayan deri kıvrımları kalça çıkığını düşündürür Ortolani-Barlow manevrası Kalça çıkığı değerlendirilir. Muayene artık USG ile yapılıyor… Bebek sırt üstü yatırılır ve kalça ile üst bacak arasında 90 derece olacak şekilde bacaklar dizlerden bükülür. Başparmak dizin iç yüzeyine ve diğer ilk iki parmak femurun üst tarafına gelecek şekilde yerleştirilir. Her iki bacak beraber hareket ettirilir, daha sonra tek taraflı bası uygulanarak femurun yerinden çıkıp çıkmadığına bakılır Bebeğin bacakları abdüksiyona getirilerek açılır Doğumsal kalça çıkığı varsa abdüksiyon rahat yapılamaz ve klik sesi duyulur Bu işlem sırasında kesinlikle zorlanmamalıdır Allis belirtisi Dizler 90 derece açı ile tutulduğunda etkilenen taraftaki diz daha aşağıda olur ESKTREMİTELER Simian çizgisi Sindaktili Polidaktili PEV Prematürelerde de avuç içi çizgileri gelişmemiştir TIRNAKLAR Anormal Normal Tırnakların olmaması Şekil düzgün ve konveks kısa, geniş, tümsek, kaşık tırnak siyanotik, siyah Renk pembe, saydam soluk, beyaz, sarı splinter hemorajiler Kanama yoktur çizgiler Çizgilenme yoktur 1800 ve üzeri Açı 1600 -1650 Proksimal tırnak kıvrımı ile tırnağın arasındaki açı artmıştır ve parmaklar kalınlaşmıştır. Solunum ya da kalple ilgili bir sorun Genital bölge/ G.Ü.S. • Genitallerin muayenesi
- İnmemiş testis
- Fimozis (prepisyum ile glans arasındaki doğal yapışıklık)
- Herni / hidrosel
- Ödem
- Kanama • İdrar yaparken yanma, kaşıntı, akıntı Sinir Sistemi ✓ Arama ✓ Emme ✓ Babinski ✓ Yakalama ✓ Adımlama/dans etme ✓ Moro ✓ Tonik boyun
- Assistant
Bu notu özetlemek için önemli başlıkları aşağıda listeledim:
-
Çocuklarda Fizik Tanılama:
- Pediatrik değerlendirme yöntemleri ve bunların kapsamı.
-
Öykü Alma:
- Pediatrik öykü almanın önemi ve dikkat edilmesi gereken noktalar.
- Çocuk ve ailesinden veri toplanması, iletişim becerileri.
- Çocuğun sağlık durumu, büyüme-gelişme süreci ve genel değerlendirmesi.
- Çocukların yetişkinlerden farklılıkları; motor beceri, dil, bilişsel alanlar, fiziolojik, psikososyal ve davranışsal gelişim özellikleri.
-
Fizik Muayene İlkeleri:
- Çocukların fiziksel muayenesinde dikkat edilmesi gerekenler.
- Fizik muayene ortamı ve çocuğun muayeneye hazırlanma süreci.
- Bebekler, okul öncesi çocuklar ve adölesanlar için özel değerlendirmeler.
-
Pediatrik Tanılama Yöntemleri:
- Görüşme ve gözlem yoluyla veri toplama, sorun alanlarının belirlenmesi.
- İletişimi etkileyebilecek faktörlerin yönetimi.
-
Öykü Alma Detayları:
- Çocuk ve ebeveynlerden etkili öykü alma yöntemleri.
- Doğru sorular sorma ve öykü belgelendirme teknikleri.
- Prenatal, natal ve postnatal dönemlere ait detaylı öykü alma.
- Beslenme, aşı durumu, gelişimsel özellikler ve aile öyküsü hakkında bilgi toplama.
-
Fiziksel Değerlendirme:
- Çocuğun boy, ağırlık, baş ve göğüs çevresi ölçümlerinin yapılması.
- Deri, gözler, kulak, burun, boğaz ve genel fiziki durumun gözlenmesi.
- Solunum, nabız sayısı ve kan basıncının ölçümü.
- Genital bölge, sinir sistemi ve reflekslerin değerlendirilmesi.
Bu başlıklar altında, pediatrik hemşirelerin sahip olması gereken beceriler ve çocuklarla iletişimde dikkat edilmesi gereken hususlar detaylandırılmıştır.
-
- User
daha detaylı açıkla
- Assistant
Tabii, belgenin detaylı özetini başlıklar altında daha kapsamlı bir şekilde açıklayabilirim:
1. Çocuklarda Fizik Tanılama
- Amaç ve Kapsam: Çocukların çeşitli sağlık problemlerini erken tespit etmek ve büyüme-gelişme süreçlerini değerlendirmek için kapsamlı bir fiziksel muayene yapılır.
2. Öykü Alma
- Önemi: Çocuğun sağlık geçmişi, mevcut şikayetlerinin anlaşılması ve doğru bir tanı konulması için kritik bir aşamadır.
- Dikkat Edilecek Noktalar:
- Çocuk ve aileyle etkili iletişim kurarak güven ilişkisi oluşturmak.
- Çocuğun sağlık durumu ve gelişim süreci hakkında kapsamlı bilgi toplamak.
- Çocukların yetişkinlerden farklı gelişim özelliklerini (motor, dil, bilişsel, fizyolojik, psikososyal, davranışsal) göz önünde bulundurmak.
- İletişim Becerileri: Çocuk ve ebeveynleri ile etkili iletişim kurarak sağlıklı bir bilgi alışverişi sağlamak. Bu, doğru teşhis ve tedavi planı için önemlidir.
3. Fizik Muayene İlkeleri
- Hazırlık: Çocuğun muayeneye hazırlanması için uygun bir ortam sağlanmalıdır.
- Ortam ve Ekipmanlar: Doğal aydınlatmalı, rahat ve güvenli bir muayene odası düzenlenmelidir. Çocukların anksiyetesini azaltmak için tanıdık objeler kullanılabilir.
- Yaş Gruplarına Özgü Yaklaşımlar: Bebekler, okul öncesi çocuklar ve adölesanlar için farklı muayene teknikleri ve yaklaşımlar kullanılmalıdır.
4. Pediatrik Tanılama Yöntemleri
- Görüşme ve Gözlem: Çocuk ve aileyle yapılan görüşmeler ve gözlemlerle veri toplamak. Bu süreçlerin planlı ve amaca yönelik olması gereklidir.
- Etkili İletişim Teknikleri: İletişim sırasında açık ve anlaşılır bir dil kullanarak güvenilir bilgi toplamak.
- Veri Toplama: Görüşme sırasında elde edilen hususların dikkatle belgelenmesi ve daha sonra analiz edilerek sağlık planının oluşturulması.
5. Öykü Alma Detayları
- Doğru Sorular: Açık uçlu sorularla çocuğun genel sağlık durumunu, yeme alışkanlıklarını, önceki sağlık deneyimlerini ve günlük aktivitelerini anlamaya yönelik derinlemesine bir öykü alınır.
- Öykü Belgeleri: Alınan bilgiler düzenli, anlaşılır ve okunabilir biçimde kayıt altına alınmalıdır.
- Spesifik Dönemler:
- Prenatal Dönem: Gebelik süreci, annenin sağlık durumu ve prenatal bakım hakkında bilgi.
- Natal ve Postnatal Dönem: Doğum süreci ve çocuğun yaşamın ilk haftalarındaki sağlık durumu gözlemlenmelidir.
- Beslenme ve Aşılama: Çocuğun beslenme düzeni, alerjileri, aşılama durumu ve beslenmedeki özel ihtiyaçları.
- Gelişimsel Özellikler ve Diğer Sorunlar: Motor ve dil gelişiminin yanı sıra, boşaltım alışkanlıkları ve öyküdeki diğer önemli bilgiler.
6. Fiziksel Değerlendirme
- Antropometrik Ölçümler: Boy, ağırlık, baş ve göğüs çevresinin yaşa uygun olarak değerlendirilmesi ve persentil tablolarıyla kıyaslanması.
- Deri, Göz, Kulak ve Göz Muayenesi: Bu bölümlerin sağlık durumunun standartlar doğrultusunda değerlendirilmesi.
- Solunum, Nabız ve Kan Basıncı: Bu vital bulguların çocukların yaş gruplarına uygun olarak ölçülmesi ve sonuçların analiz edilmesi.
- Genital Muayene ve Sinir Sistemi: Genital bölge ve sinir sistemi reflekslerinin normal olup olmadığını belirlemek.
Bu detaylı başlıklar altında, çocuk hemşirelerinin pediatrik tanılama sürecinde izlemesi gereken yollar ve dikkat edilmesi gereken hususlar vurgulanmıştır. Bu özet, çocuk sağlığı ve bakımı alanında çalışan profesyonellere kapsamlı bir rehber sunmaktadır.