Hekzan ve Toluen karışımının Damıtılması Basit damıtma düzeneği kurulur, deneye…
- User
Hekzan ve Toluen karışımının Damıtılması Basit damıtma düzeneği kurulur, deneye başlamadan önce düzenek laboratuvarda görevli asistanlara kontrol ettirilir. 250 mL’lik damıtma balonuna yaklaşık 80 mL damıtılacak çözelti ve 1 adet manyetik karıştırıcı koyulup düzenek ısıtılmaya başlanır. Balondaki sıvının yavaş yavaş ısınması ile kaynama belirtileri başlar ve sıcaklıkta sürekli bir artış gözlenir, kaynama noktasında sıcaklık sabit kalır. Bu noktaya kadar toplama kabına gelen madde alınır (öncü madde). Damıtılan madde toplanırken sıcaklık farkı 1-2 0C’ den daha büyük bir fark göstermemelidir. Eğer kaynama noktası bu farktan fazla olursa, toplanan madde (hekzan) bitmiş ve diğer madde (artçı madde) veya madde (toluen) gelmeye başlamış demektir. Bu durumda ısıtma durdurulur ve tolüen ısınma balonunda bırakılarak damıtma işlemi bitirilir. Öncü ve artçı olarak damıtılan maddelerin içinde diğer bileşenlerden çok az da olsa kaldığı unutulmamalıdır. Bu nedenle gerekirse ayrılan öncü ve ardçı bileşenlere ayrı ayrı damıtma uygulanabilir. Damıtma sırasında balon asla kuruluğa kadar ısıtılmamalıdır. Damıtma işlemi sırasında, her 30 saniyede bir sıcaklık ölçümleri yapılarak Sıcaklık-Zaman grafiği çizilir. Toplanan maddelerin hacimleri ölçülür ve karışımdaki yüzdeleri hesaplanır. Damıtma işlemi sonrasında, damıtılan maddeler etiketli toplama kaplarına dökülür. 50 ml hekzan 27 ml toluen topladık 3 dakika 56 derecede 2dakika 30 saniye 57 derece 2 dakika 58 1 dakika 59 derecede 1 dakika 30 saniye 1 dakika 60 derece 1 dakika 30 saniye 61 derece 1 dakika 30 saniye 62 derece 1 dakika 64 derecede 1 dakika 66 derecede kaynadı bu deney için çok kaliteli bir rapor istiyorum yorum sonuç gözlem hatalar olacak 3 ml neden eksik çıktı gibi
- Assistant
Hekzan ve Toluen Karışımının Basit Damıtma ile Ayrılması
1. Giriş
Organik kimya laboratuvarlarında sıklıkla kullanılan ayırma yöntemlerinden biri basit damıtmadır. Basit damıtma, kaynama noktaları arasında belirgin bir fark olan (genellikle 25 °C'den fazla) iki veya daha fazla bileşenin ayrıştırılmasında etkin bir yöntemdir. Bu deneyde, kaynama noktaları farklı olan hekzan ve toluen karışımının basit damıtma yöntemiyle ayrılması amaçlanmıştır.
2. Deneyin Amacı
Hekzan ve toluen karışımını basit damıtma yöntemiyle ayrıştırarak, her bir bileşenin saflığını artırmak ve damıtma sürecindeki sıcaklık-zaman ilişkisini incelemektir. Ayrıca, pratikte karşılaşılabilecek kayıp hacimleri ve bu kayıpların olası nedenlerini değerlendirerek deneysel hataları saptamak hedeflenmiştir.
3. Teorik Bilgi
3.1. Basit Damıtma
Basit damıtma, karışımların bileşenlerinin buharlaştırılıp yoğunlaştırılarak ayrılması esasına dayanır. Kaynama noktası düşük olan bileşen önce buharlaşır ve yoğunlaştırılarak toplanır. Kaynama noktaları arasındaki fark ne kadar büyükse, ayrıştırma işlemi o kadar verimli olur.
3.2. Hekzan ve Toluen
- Hekzan (C₆H₁₄): Kaynama noktası yaklaşık 68-69 °C'dir. Uçucu bir hidrokarbondur.
- Toluen (C₇H₈): Kaynama noktası yaklaşık 110-111 °C'dir. Hekzana göre daha az uçucudur.
4. Kullanılan Malzemeler ve Kimyasallar
Malzemeler
- Basit damıtma düzeneği
- 250 mL damıtma balonu
- Manyetik karıştırıcı ve manyetik balık
- Termometre
- Toplama kabı (dereceli silindir)
- Isıtıcı (ısıtma mantosu veya su banyosu)
- Zaman ölçer (kronometre)
Kimyasallar
- Hekzan ve toluen karışımı (80 mL)
5. Deney Düzeneği ve Yöntemi
- Düzeneğin Kurulumu: Basit damıtma düzeneği, laboratuvarda görevli asistanların gözetiminde kuruldu.
- Hazırlık: 250 mL'lik damıtma balonuna yaklaşık 80 mL hekzan-toluen karışımı ve bir adet manyetik balık konuldu.
- Isıtmanın Başlatılması: Düzeneğin ısıtılması manyetik karıştırma eşliğinde başlatıldı.
- Sıcaklık Ölçümleri: Her 30 saniyede bir sıcaklık ölçümleri kaydedildi.
- Damıtma Süreci:
- Kaynama belirtileri gözlendi ve sıcaklıkta sürekli bir artış kaydedildi.
- Sıcaklık belirli noktalara ulaştığında damıtılan sıvı toplama kabında biriktirildi.
- Sıcaklık farkı 1-2 °C'yi aştığında, hekzanın damıtılmasının tamamlandığı ve toluenin damıtılmaya başladığı kabul edilerek ısıtma durduruldu.
- Toplanan Hacimlerin Ölçülmesi: Toplanan hekzan ve toluen hacimleri ayrı ayrı ölçüldü.
- Düzeneğin Kapatılması: Damıtma işlemi tamamlandıktan sonra, düzenek güvenli bir şekilde kapatıldı ve damıtılan maddeler etiketli kaplara aktarıldı.
6. Gözlemler
- Sıcaklık Artışı: Isıtma sırasında sıcaklığın düzenli bir şekilde arttığı gözlendi.
- Kaynama Başlangıcı: Sıcaklık 66 °C'ye ulaştığında kaynama belirtileri belirgin hale geldi.
- Buharlaşma ve Yoğunlaşma: Hekzanın buharlaşıp yoğunlaşarak toplama kabına aktığı gözlendi. Sıcaklık arttıkça toluenin buharlaşmaya başladığı anlaşıldı.
- Renk ve Koku: Damıtılan hekzanın renksiz ve karakteristik kokuya sahip olduğu, toluenin ise hafif sarımsı renkte olduğu gözlendi.
7. Veriler ve Sonuçlar
7.1. Sıcaklık-Zaman Verileri
Süre (dk/sn) Sıcaklık (°C) 3:00 56 2:30 57 2:00 58 1:00 59 1:30 60 1:30 61 1:30 62 1:00 64 1:00 66 (Kaynama) Toplam süre: 15 dakika 0 saniye
7.2. Toplanan Hacimler
- Hekzan: 50 mL
- Toluen: 27 mL
7.3. Hesaplamalar
Toplam Toplanan Hacim
50 mL (hekzan) + 27 mL (toluen) = 77 mL
Başlangıç Hacmi
Deney başlangıcında balona konulan karışım hacmi: 80 mL
Kayıp Hacim
80 mL - 77 mL = 3 mL
Yüzdesel Dağılım
-
Hekzanın Yüzdesi:
[ \frac{50 \text{ mL}}{77 \text{ mL}} \times 100% = 64.94% ]
-
Toluenin Yüzdesi:
[ \frac{27 \text{ mL}}{77 \text{ mL}} \times 100% = 35.06% ]
8. Tartışma
8.1. Sıcaklık Gözlemleri
Deney sırasında kaynama başlangıcının literatürde belirtilen hekzan kaynama noktasından (68-69 °C) daha düşük bir sıcaklıkta (66 °C) gerçekleştiği gözlenmiştir. Bu sapmanın olası nedenleri:
- Termometre Kalibrasyonu: Kullanılan termometrenin kalibrasyon hatası olabilir.
- Atmosfer Basıncı: Deney yapılan ortamın atmosfer basıncı deniz seviyesinden farklı olabilir, bu da kaynama noktasını etkileyebilir.
- Saflık: Karışımdaki bileşenlerin saflığı tam olmayabilir, bu da kaynama noktasının düşmesine neden olabilir.
8.2. Kayıp Hacim (3 mL Eksik)
Deney sonunda başlangıçtaki 80 mL karışımdan sadece 77 mL madde toplanmıştır. Bu 3 mL'lik kaybın olası nedenleri:
- Buharlaşma Kayıpları: Damıtma sırasında bazı buharlar yoğuşturulmadan atmosfere kaçmış olabilir.
- Düzeneğin Uygunluğu: Soğutucu sistem yeterince etkili çalışmamış veya bağlantı noktalarında sızdırma olmuş olabilir.
- Artık Sıvı: Damıtma balonunda bir miktar sıvı kalmış ve tamamen aktarılmamış olabilir.
- Absorpsiyon: Cam malzemelerin yüzeyine sıvı tutunması sonucu hacim kayıpları gerçekleşebilir.
8.3. Damıtma Verimliliği
Toplanan hekzan ve toluen hacimleri, başlangıçtaki karışımın bileşen yüzdelerini yansıtmaktadır. Ancak, gerçek bileşen yüzdelerini belirlemek için kütle bazlı ölçümler ve saflık analizleri yapılması daha doğru sonuçlar verecektir.
9. Sonuç
Bu deneyde, hekzan ve toluen karışımı basit damıtma yöntemiyle başarıyla ayrılmıştır. Kaynama noktalarındaki fark sayesinde hekzan önce damıtılmış, ardından toluen damıtılmaya başlanmıştır. Toplamda 77 mL madde toplanmış, bu da başlangıçtaki 80 mL karışımdan 3 mL'lik bir kaybın olduğunu göstermiştir. Bu kayıp, deneysel hatalardan veya yöntemsel sınırlamalardan kaynaklanabilir.
10. Öneriler ve Hata Analizi
- Daha Etkili Soğutma: Soğutucunun etkinliğini artırarak buhar kayıpları azaltılabilir.
- Düzeneğin Kontrolü: Tüm bağlantı noktaları sızdırmazlık açısından kontrol edilmelidir.
- Termometre Kalibrasyonu: Doğru sıcaklık ölçümleri için termometreler düzenli olarak kalibre edilmelidir.
- Hacim Ölçümleri: Daha hassas ölçüm cihazları kullanılarak hacim ölçümlerindeki hatalar minimize edilebilir.
- Tekrar Damıtma: Elde edilen öncü ve artçı fraksiyonlar yeniden damıtılarak saflık artırılabilir.
11. Kaynaklar
- Morrison, R. T., & Boyd, R. N. (2010). Organik Kimya. (Çeviri: Prof. Dr. Tahsin Uyar ve ark.). Literatür Yayıncılık.
- Petrucci, R. H., Harwood, W. S., Herring, F. G., & Madura, J. D. (2011). Genel Kimya. Palme Yayıncılık.
- Laboratuvar Deney Föyleri ve Notları.
Not: Bu rapor, deney sırasında elde edilen verilere dayanarak hazırlanmıştır. Deneysel hataları en aza indirmek için önerilen adımların izlenmesi, gelecekte daha doğru ve güvenilir sonuçların elde edilmesine katkı sağlayacaktır.