X^3 - 13x^2 + 16x + 192 = 0 Tənliyi həll et(addım-addım)
- User
X^3 - 13x^2 + 16x + 192 = 0 Tənliyi həll et(addım-addım)
- Assistant
Verilmiş tənlik: [ x^3 - 13x^2 + 16x + 192 = 0 ]
Bu kubik tənliyi addım-addım həll edək:
Addım 1: Mümkün rasion kökləri tapmaq
Rasion köklər teoreminə görə, tənliyin kökləri (\frac{p}{q}) formasında olur, burada (p) sərbəst terminin (192) bölənləri və (q) əsas əmsalın (1) bölənləridir.
Mümkün köklər: [ \pm1, \pm2, \pm3, \pm4, \pm6, \pm8, \pm12, \pm16, \pm24, \pm32, \pm48, \pm64, \pm96, \pm192 ]
Addım 2: Rasion kök axtarışı
Bu köklərdən birini sınayaq. Məsələn, (x = 8):
[ 8^3 - 13 \cdot 8^2 + 16 \cdot 8 + 192 = 512 - 832 + 128 + 192 = 0 ]
Beləliklə, (x = 8) tənliyin köküdür.
Addım 3: Tənliyi bölmək
(x = 8) kökünü tapdıqdan sonra, tənliyi ((x - 8)) ilə bölək. Bunun üçün sintetik bölmə tətbiq edək:
Sintetik bölmə:
[ \begin{array}{c|cccc} 8 & 1 & -13 & 16 & 192 \ \hline & 1 & -5 & -24 & 0 \ \end{array} ]
Beləliklə, tənlik ((x - 8)(x^2 - 5x - 24) = 0) şəklini alır.
Addım 4: Kvadrat tənliyi həll etmək
İndi kvadrat tənliyi həll edək: [ x^2 - 5x - 24 = 0 ]
Diskriminantı tapırıq: [ D = (-5)^2 - 4 \cdot 1 \cdot (-24) = 25 + 96 = 121 ]
Kökə malik olduğu üçün: [ x = \frac{5 \pm \sqrt{121}}{2} = \frac{5 \pm 11}{2} ]
Beləliklə, [ x_1 = \frac{16}{2} = 8 \quad \text{və} \quad x_2 = \frac{-6}{2} = -3 ]
Addım 5: Bütün kökləri toplamaq
Toplanmış nəticələrə görə, tənliyin kökləri: [ x = 8 \quad (\text{ikiqat kök}), \quad x = -3 ]
Yekun Həll
Verilmiş tənliyin kökləri: [ x = 8 \quad \text{və} \quad x = -3 ] [ x = 8 ] iki dəfə kök olduğu üçün, nəticə belə ifadə olunur: [ x = 8 \quad (\text{ikiqat kök}), \quad x = -3 ]