نکات مهم را بر اساس امکان طرح سوال در آزمون ارشد خلاصه نویسی کن .www000000000 مقدمه فصل…
- User
نکات مهم را بر اساس امکان طرح سوال در آزمون ارشد خلاصه نویسی کن .www000000000 مقدمه فصل اول مفهوم حقوق بین الملل» شناخت مفهوم کلی حقوق بین الملل عمومی به عنوان یکی از شاخههای حقوق عمومی که امروزه به اختصار حقوق بین الملل نامیده می شود، مستلزم مطالعه چهار موضوع اساسی است تعریف حقوق بین الملل وجه تسمیه حقوق بین الملل ماهیت و ضرورت وجود حقوق بین الملل و بالاخره عوامل مؤثر در توسعه و تحول حقوق بین الملل درسنامه (۱) تعریف حقوق بین الملل (Definition of International Law) هر جامعه ای اعم از داخلی و بین المللی نیازمند حقوق .است حقوق حاکم بر جوامع داخلی حقوق داخلی یا حقوق ملی و حقوق حاکم بر جامعه بین الملل حقوق بین الملل عمومی نامیده میشود از دیر باز تاکنون جامعه بین المللی با تغییرات و تحولات متعدد و متنوعی مواجه بوده است. بنابراین ارائه تعریفی جامع و قطعی از حقوق بین الملل کاری دشوار است و با پیشرفت جامعه بین المللی این شاخه از حقوق نیز دستخوش تغییرات زیادی شده است. تعریف جامع و مانع از حقوق بین الملل تعاریفی که امروزه در مورد حقوق بین الملل بیان میشود کاملاً بر این اساس قرار دارد که این ،حقوق کدام گروه از اشخاص حقیقی یا حقوقی را در برمی گیرد. (۱) تعریف حقوق بین الملل عمومی حقوق بین الملل مجموعه اصول و قواعد لازم الاجرایی هستند که ناشی از روابط بین المللی میباشند و مناسبات میان اعضای جامعه بین المللی را تنظیم مینمایند. برای درک بهتر این تعریف نیاز است که برخی از اصطلاحات مورد بررسی قرار گیرد الف ـ جامعه بین المللی حقوق بین الملل حقوق حاکم بر جامعه بین المللی است و جامعه بین المللی متعهد به رعایت و اجرای آن است. جامعه بین المللی، اجتماعی است که بر اساس همکاری و همبستگی مبتنی بر منافع مشترک و نیازهای متقابل اعضای آن ایجاد گردیده است بنابراین میان حقوق بین الملل و جامعه بین المللی، ارتباط جامعه شناختی وجود دارد حقوق بینالملل از آن زمان که جامعه ی بین المللی را از شکل صرفاً سیاسی خارج نمود و نمادی حقوقی به آن بخشید، حقوق جامعه ی بین المللی تلقی گردید. ب - تابعان حقوق بین الملل اصطلاح «تابع» ترجمه مبهمی از واژه انگلیسی Subject است در زبان انگلیسی این واژه دارای دو معنی فاعلی وضع کننده و مفعولی (دریافت کننده میباشد. بنابراین تابع حقوق بین الملل یعنی شخصی که هم وضع میکند و هم دریافت می.کند امروزه برای رفع این ابهام از اصطلاحاتی چون «اعضای جامعه بین الملل» یا اشخاص حقوقی بین المللی استفاده میشود. نکته براساس متن بالا میتوان تابعان حقوق بین الملل را به دو دسته تقسیم نمود: ا تابعان فعال این دسته شامل تابعانی است که هم واضع و هم دریافت کننده قواعد حقوقی هستند در حقوق بین الملل در درجه اول کشورها و در درجه دوم سازمانهای بین المللی ،دولتی تابعان فعال محسوب میگردند ۲ تابعان منفعل این دسته شامل تابعانی است که صرفاً دریافت کننده قواعد حقوقی هستند به عبارت دیگر قواعد حقوقی در خصوص آنها وضع شده است. در حقوق بین الملل اشخاص حقیقی شرکتهای فراملی یا چند ملیتی سازمانهای بین المللی غیر دولتی و نهضتهای آزادی بخش ملی تحت شرایطی تابعان منفعل محسوب میگردند. Scanned with CamScanner ج - روابط بین الملل مدرسان شریف رتبه یک کارشناسی ارشد فصل اول: مفهوم حقوق بین الملل آنچه مسلم است روابط بین الملل بر حقوق بین الملل مقدم است؛ بنابراین تا زمانی که این روابط برقرار نگشته بود نمیتوانستیم قائل به وجود حقوق بین الملل باشیم به همین دلیل است که گفته میشود که حقوق بین الملل ناشی از روابط بینالملل است ،اما از سوی دیگر حقوق بین الملل نیز انسجام بخش و نظم دهنده روابط بین الملل محسوب میگردد روابط بین المللی زمینه ساز حقوق بین الملل و حقوق بین المللی تنظیم کننده ی روابط بین المللی است. روابط بین الملل به دو صورت متجلی است ۱ روابط خصمانه این روابط که بارزترین نوع آن جنگ است در گذشته به صورت اصل در روابط بین الملل مطرح بوده است اما امروزه استثنای بر روابط بین الملل میباشد و چون روابط بین الملل و حقوق بین الملل بر یکدیگر تأثیر میگذارند به تبع در گذشته اصل عدم منع جنگ میان کشورها حاکم بوده است. روابط دوستانه روابط دوستانه انواع مختلفی دارد؛ همچون روابط سیاسی یا دیپلماتیک روابط اقتصادی و غیره این نوع از روابط در گذشته به عنوان یک استثنا بر اصل روابط خصمانه وجود داشته لیکن در دوران معاصر این نوع از روابط به صورت اصل بر روابط بین الملل و حقوق بین الملل حاکم گشته است و توسل به زور روابط خصمانه به عنوان یک استثنا میباشد روابط ارتباطی ارتباط این تابعان در ،خشکی دریا ماوراء جو و ...... نکته :۲ پیمان بریان - کلوگ اولین سندی است که روابط میان کشورها را از حالت خصمانه به حالت دوستانه تبدیل نمود. در این پیمان، جنگ به طور کلی منع گردید و در نتیجه روابط دوستانه به عنوان اصل قلمداد گردید این سند که نام دیگر آن عهدنامه ی پاریس» است در دوران حیات جامعه ی ملل و در سال ۱۹۳۹ بسته شد و مستقل از میثاق جامعه ملل است و تا به امروز لازم الاجراست. البته باید توجه داشت که برخی از حقوق دانان مخصوصاً حقوق دانان انگلیس و آمریکا آنگلوساکسون قائل به این مسئله هستند که حقوق بین الملل جزیی از روابط بین الملل است و برای حقوق بین الملل موجودیت مستقلی قائل نمیشوند آنها حقوق بین الملل را تابع سیاست میدانند در حالی که سیاست ها قابل تغییراند اما حقوق بین المللی مجموعه ای از قواعد ثابت و دایمی است. د - سیاست بین الملل سیاست بین الملل در رابطه مستقیم با خط مشی و تصمیمات حکومتی است که این نیز خود معلول رژیمهای سیاسی سیاستهای حزبی و سیاست های رهبران کشورها میباشد. نکته مهمی که در رابطه با سیاست بین الملل قابل طرح است عدم ثبات و دوام این سیاستها می باشد؛ به دلیل آن که خط مشیهای حکومتها بی ثبات و غیر دایم هستند در نتیجه سیاست بین الملل نیز غیر ثابت و بی دوام و تغییر پذیر است. حقوق بین الملل تا حدود زیادی متأثر از سیاست بین الملل است؛ به عبارت دیگر اراده کشورها پدید آورنده حقوق بین الملل میباشد و این کشورها نیز سیاست هایی دارند؛ بنابراین سیاست بین الملل بر حقوق بین الملل تأثیرات زیادی میگذارد در مواردی همین سیاست بین الملل مانعی بر سر راه پیشرفت حقوق بین الملل و اجرای قواعد بینالمللی است اما در مواردی نیز عامل پیشرفت و اجرای حقوق بین الملل است لیکن باید توجه داشت که صرف تغییر پذیری سیاست بین الملل باعث تغییر پذیری حقوق بین الملل نمی گردد برعکس اصل دوام کشورها بیانگر اصل دوام پذیری قواعد حقوق بین الملل است هـ ـ حقوق بین الملل عمومی و حقوق بین الملل خصوصی اصطلاح حقوق بینالملل خصوصی را «فولیکس در کتاب شرح حقوق بین الملل خصوصی در سال ۱۸۴۳ میلادی برای نخستین بار وارد ادبیات حقوقی نمود. از همین ،زمان تفکیک میان این دو شاخه از حقوق مدنظر قرار گرفت (۱) وجوه اشتراک در واقع حقوق بین الملل خصوصی و حقوق بینالملل عمومی سه وجه اشتراک مهم دارند که عبارتند از: هر دو متصف به وصف بین الملل هستند با این که بین المللی بودن در حقوق بین الملل ،خصوصی تنها جنبه شکلی دارد نه ماهوی یکی از مهمترین منابع حقوق بین الملل خصوصی معاهدات بین المللی خاصی است که در این زمینه منعقد شده است بنابراین حقوق بین الملل عمومی جایگاهی در منابع حقوق بین الملل خصوصی دارد اگر میان کشورها در رابطه با قواعد حقوق بینالملل خصوصی اختلافی بروز ،نماید حل این اختلاف در صلاحیت مراجع بین المللی و طبق قواعد حقوق بین الملل عمومی است. (۲) وجوه افتراق از جمله وجوه تفاوت حقوق بین الملل خصوصی و حقوق بین الملل عمومی عبارتند از: حقوق بین الملل عمومی روابط میان کشورها و سازمانهای بین المللی را تنظیم میکند ولی حقوق بین الملل خصوصی روابط اشخاص حقیقی یا حقوقی خصوصی را که متضمن عنصر خارجی است که همان تابعیت متفاوت میباشد قانونمند مینماید .بنابراین برخلاف حقوق بین الملل عمومی تابعان اصلی حقوق بین الملل خصوصی اشخاص حقیقی یا حقوقی خصوصی هستند. این در حالی است که تابعان اصلی حقوق بین الملل عمومی کشورها و سازمانهای بین المللی هستند. هر یک از حقوق بین الملل عمومی و حقوق بین الملل خصوصی دارای برخی منابع جداگانه هستند. مهمترین منبع حقوق بین الملل خصوصی، حقوق داخلی قوانین مصوب یک (دولت است. در حالی که مهمترین منابع حقوق بین الملل عمومی معاهدات و عرف بین المللی است در حقیقت حقوق بین الملل خصوصی بخشی از حقوق داخلی است در حالی که حقوق بین الملل عمومی در حقوق داخلی وجود ندارد و منابع آن کاملاً متفاوت است. در حقوق بین الملل خصوصی معمولاً اراده یک کشور حاکم است اما در حقوق بین الملل عمومی اراده مشترک دو یا چند کشور یا سازمان بین المللی مطرح میباشد. مرجع رسیدگی به اختلافات ناشی از حقوق بین الملل عمومی معمولاً مراجع بین المللی هستند همچون دیوان داوری دیوان بین المللی دادگستری و غیره؛ اما مرجع رسیدگی به اختلافات ناشی از حقوق بین الملل خصوصی معمولاً مراجع قضایی داخلی و در برخی موارد مراجع فراملی مانند اتاق تجارت بازرگانی در موارد استثنایی مراجع بین المللی است. Scanned with CamScanner حقوق بین الملل عمومی مدرسان شریف رتبه یک کارشناسی ارشد حقوق بین الملل خصوصی تا حدودی از ضمانت اجرای مؤثر و کاملی برخوردار است اما حقوق بین الملل عمومی در برخی موارد از ضمانت اجرای مؤثری برخوردار نیست با وجود این وجوه افتراق تفکیک دقیق مسائل و موضوعات حقوق بین الملل خصوصی و حقوق بین الملل عمومی چندان ساده نیست و برای حل این مشکل یک راه حل مناسب مراجعه به رویه قضایی بین المللی میباشد. دیوان دانمی دادگستری بین المللی در یکی از آراء خود اعلام می کند: حقوق بین الملل خصوصی، بخشی از حقوق داخلی است مگر در قالب کنوانسیونها یا عرفهای بین المللی ذکر شده باشد. نکته : در رأی دیوان دائمی دادگستری بین المللی در سال ۱۹۲۹ در مورد قضیه ی قروض صربستان» دیوان این گونه نظر داد که حقوق بین الملل خصوصی بخشی از حقوق داخلی است مگر آن که در کنوانسیونهای بین المللی یا در عرفهای بین المللی آورده شود که در این حالت حقوق بین الملل عمومی تلقی خواهد شد. قروض صربستان قروضی بود که دولت صربستان به دولت فرانسه داشت. (۳) آثار متقابل امروزه هر قاعده ای که بر اساس معاهده میان کشورها منعقد شود از لحاظ شکلی جزء قواعد حقوق بین الملل عمومی محسوب می گردد. هر چند که موضوع آن مربوط به حقوق بین الملل خصوصی باشد. ی - قلمرو حقوق بین الملل قلمرو حقوق بینالملل به طور کلی به دو دسته عام و خاص تقسیم میشود حقوق بین الملل عام مجموعه قواعدی است که بر کل جامعه بین الملل قابل اجرا است. این دسته از قواعد حقوق بین الملل باید از طرف اکثریت یا کل کشورها مورد پذیرش قرار گیرد. این دسته از حقوق بین الملل برای کشورهایی که آن را به طور رسمی نپذیرفته اند نیز تعهد آور است. مانند: معاهدات ۱۹۴۹ ژنو در مورد حقوق بشر دوستانه حقوق بین الملل خاص مجموعه قواعدی هستند که توسط دو یا چند اراده ایجاد شدهاند و برای یک دسته ی خاصی از کشورها قابل اجرا است. مانند: معاهدات همکاری اقتصادی علمی و فرهنگی دو یا چند جانبه و - جامعه جهانی تا مدتها اصطلاح جامعه جهانی وجود نداشت و صرفاً صحبت از جامعه ی بین المللی بود و هدف سازمان ملل متحد ایجاد همکاری میان دولت ها تلقی میشد. اولین بار اصطلاح جامعه جهانی در رویه قضایی بین المللی؛ در رأی دیوان بین المللی دادگستری در سال ۱۹۷۰ در اختلافی بین بلژیک و اسپانیا مطرح شد. دیوان بین المللی دادگستری تعهدات دولتها را به ۲ دسته تقسیم میکند ۱- تعهداتی که دولت ها در قبال یکدیگر دارند که میتواند ۲ جانبه یا چند جانبه باشد. تعهداتی که دولت ها در قبال جامعه جهانی (International Community) دارند. جامعه ی جهانی یعنی در نظر گرفتن جامعه ای که در آن نیازهای مادی و معنوی میتواند تحقق پیدا کند و فراتر از جامعه ی بین المللی و بین الدولی است. بنابراین در وضعیت کنونی ما در مرحله گذار از جامعه ی بین المللی به جامعه ی جهانی هستیم ترمینولوژی حقوق بین الملل اصطلاح حقوق بین الملل که امروزه بسیار رایج میباشد برگرفته از اصطلاح لاتینی "Jus gentium" حقوق بین الملل است که در حقوق روم در مقابل اصطلاح just civile حقوق مختص رومیان استعمال میشد و به عنوان بخشی از حقوق ملی ،روم روابط روم را با سایر کشورها تنظیم می نمود. از نظر تاریخی فیلسوف و حقوقدان مشهور هلندی هوگو گروسیوس (Gretius که او را بنیانگذار حقوق بین الملل» مینامند در قرن هفدهم میلادی در کتاب خود تحت عنوان حقوق جنگ و صلح Just bellis ac paces) مقررات و قواعد حقوق بین الملل را به رشته تحریر درآورد. پس از وی در قرن هجدهم میلادی امانوئل کانت (Kant) از واژه حقوق بین الدول و هگل (Hegle) از واژه حقوق عمومی خارجی» استفاده کرد. کانت با الهام از نظریات ویتوریا اصطلاح حقوق بین الدول را بکار برد. اما برای نخستین بار در اواخر قرن هفدهم جرمی بنتام فیلسوف و حقوقدان انگلیسی از اصطلاح حقوق بین الملل در کتاب خودش با عنوان «مقدمه ای بر اصول اخلاق و قانون گذاری استفاده کرد. حال به دو اصطلاح دیگر نیز اشاره میگردد ۱ اصطلاح us inter Gents حقوق ملل این اصطلاح اولین بار توسط ویتوریا» به کار برده شد؛ که بیشتر مورد توجه رومیها قرار گرفت. با این حال در میان رومیان اصطلاح دیگری به نام Jus fetiale ) حقوق (جنگ به وجود آمد که جوهره مذهبی داشت. البته Jus fetiale به عنوان حقوق جنگ و صلح و قراردادها نیز به کار میرفت ۲۔ اصطلاح us in bello حق در جنگ این حقوق شامل قواعدی است که حاکم بر کلیه مخاصمات بین المللی و غیر بین المللی بوده و استفاده از نیروی نظامی را محدود می.کند به عبارت دیگر حق در جنگ که امروزه با عنوان حقوق بشر دوستانه از آن یاد میشود مشتمل بر حقوقی است که طرفین مخاصمه باید در هنگام ،جنگ از حیث بشر دوستانه آن را رعایت کنند در مقابل اصطلاح Jus ad bellum به معنای «حق بر جنگ» است. Scanned with CamScanner f نفی یا اثبات حقوق بین الملل مدرسان شریف رتبه یک کارشناسی ارشد فصل اول: مفهوم حقوق بین الملل آیا حقوق بین الملل اساساً یک حقوق واقعی است یا یک سلسله دستورات ساده اخلاقی فاقد قدرت اجرایی؟ در این زمینه دو نظریه اساسی وجود دارد که به توضیح آنها می پردازیم: الف ـ انکار حقوق بین الملل منکرین حقوق بین الملل بینش خود را در چهار مورد بیان نموده اند ۱ بینش سیاسی نافی حقوق بین الملل در نظر اندیشمندانی چون کانت هابس اسپینوزا ،پوفندرف جان ،آستین هگل ریمون آرون و هانس مورگنتای جامعه بین المللی شبیه به یک جامعه ماقبل تاریخ است؛ زیرا از یک قدرت برتر و عالی تبعیت نمیکند و قواعدی حقوق موضوعه محسوب میشوند که محصول اقتدار برتر باشد و چون در حقوق بین الملل اقتدار برتر و عالی وجود ندارد بنابراین حقوق موضوعه نیز وجود نخواهد داشت. اسپینوزا بر این عقیده است که هر کس به همان اندازه حق دارد که قدرت دارد جان آستین حقوق بین الملل را حتی شایسته نام حقوق نیز نمیداند و آن را در زمره اخلاق و نزاکت بین المللی قرار میدهد؛ چرا که فاقد ضمانت اجراست. هگل حقوق بین الملل را در زمره حقوق میداند اما آن را فاقد قدرت فرا کشوری میداند و در رابطه با اختلافات میان کشورها بدون حصول توافق میان آنها جنگ تنها راه حل است از این رو هگل معتقد است که حقوق بینالملل در حد یک حقوق عمومی خارجی تنزل میکند آرون، بر ویژگی زور در روابط بین الملل تأکید دارد و از آن نتیجه میگیرد که این ویژگی در حقوق بین الملل نیز وجود دارد. مورگنتای نیز معاهدات بین المللی را ناپایدار میداند. ۲ فقدان ارکان عالی در حقوق بین الملل نافیان حقوق بین الملل بر این عقیده هستند که حقوق نیاز به سازمان اقتدارات عالی دارد؛ یعنی یک مرجع قانون گذار برای وضع قانون، یک مرجع قضایی برای حل و فصل اختلافات و یک مرجع اجرایی برای اجرای قواعد حقوقی را نیاز دارد. به نظر این گروه این ارکان نقش حیاتی در دوام حقوق بازی میکنند و جزء لاینفک حقوق محسوب میگردند بنابراین حقوق داخلی حقوق محسوب میگردد زیرا دارای این ارکان میباشد اما وجود این ارکان در جامعه بین المللی با حاکمیت دولتها در تضاد است بنابراین حقوق بین الملل حقوق نیست. ماهیت غیر حقوقی حقوق بین الملل نافیان حقوق بین الملل در پاسخ به این سؤال که آیا بدون حقوق بین الملل جامعه بین المللی دچار هرج و مرج میشود یا خیر به سه دسته تقسیم میشوند دسته اول؛ کسانی هستند که حقوق بین الملل را فاقد خصوصیت حقوقی تلقی مینمایند و معتقدند که این قواعد اخلاقی یا نزاکت بین المللی هستند که فاقد ضمانت اجرایی میباشند. دسته دوم کسانی هستند که وجود حقوق بین الملل را برای حیات جامعه بین الملل حیاتی میدانند اما این حقوق را مستقل نمیدانند بلکه به منزله حقوق عمومی خارجی قلمداد می.کنند بنابراین به تعداد کشورها حقوق عمومی خارجی وجود دارد. دسته سوم؛ کسانی هستند که حقوق بین الملل را به رسمیت میشناسند اما مؤثر بودن آن را منکر میشوند و معتقدند حقوق بین الملل نمی تواند کشورها را به تمکین در مورد مسایل سیاسی وادار نماید در نتیجه حقوق بین الملل نمیتواند از نقض مقرراتش جلوگیری کند. ۴ منافع کشورها عده ای بر این عقیده اند که کشورها تا جایی قواعد حقوق بین الملل را اجرا میکنند که با منافع و مصالح ملی آنها هماهنگ باشد؛ اما اگر اجرای این قواعد با منافع و مصالح ملی، متعارض باشد اجرای این قواعد کم رنگ میشود و حتی رنگ خواهد باخت. ب - اثبات حقوق بین الملل اندیشمندانی که سعی در اثبات حقوق بین الملل نمودهاند دلایل خود را در چهار مورد براساس پاسخ به نافیان حقوق بین الملل بیان میکنند. ۱ مقایسه حقوق بین الملل با حقوق داخلی اثبات گرایان حقوق بین الملل مقایسه حقوق بین الملل با حقوق داخلی را از طرف نافیان حقوق بین الملل مورد نقد قرار داده و این مقایسه را به دلایل ذیل ناصحیح میدانند حقوق داخلی تحول و تکامل خود را طی نموده است در حالی که حقوق بین الملل حقوقی نوپا و در مراحل اولیه تکامل خود است. حقوق داخلی حقوقی است که براساس تبعیت و فرمانبرداری استوار است اما حقوق بین الملل حقوقی برخاسته از همکاری و مشارکت است. حقوق داخلی از حیث ساختار ،حقوقی مبانی و منابع با حقوق بین الملل قابل مقایسه نیست. فقدان سازمان اقتدارات عالی فراکشوری در حقوق بین الملل اثبات گرایان حقوق بین الملل در رابطه با ایراد نافیان حقوق بین الملل در رابطه با فقدان سازمان اقتدارات عالی ،فراکشوری چنین پاسخی میدهند که اولاً تاریخ و جامعه شناسی به ما نشان داده است که قانونگذار و قاضی جزء نظام حقوقی نیستند و همچنین در هر جامعه حقوق عرفی پیش از حقوق نوشته معمول بوده است. ثانیاً در جوامع داخلی منشأ اقتدار قانون گذار است اما در حقوق بین الملل اقتدار ناشی از اراده و تراضی کشورها است؛ ثالثاً در نظام بین الملل یک قرن است که دادگستری ایجاد شده است و امروزه مراجع قضایی چون دیوان بین المللی دادگستری دیوان کیفری بین المللی و دیوان بینالمللی حقوق دریاها مشغول به کار هستند و به ندرت پیش میآید که احکامشان اجرا نشود؛ رابعاً وجود رکن اجرایی با حاکمیت دولتها در نظام بین الملل در تعارض است بنابراین در حقوق بین الملل این وظیفه در درجه اول بر عهده خود کشورها گذارده شده است؛ البته در این رابطه نباید نقش برجسته شورای امنیت را نادیده گرفت. Scanned with CamScanner حقوق بین الملل عمومی مدرسان شریف رتبه یک کارشناسی ارشد منافع کشورها در رابطه با منافع کشورها این مسئله مسلم است که برخی از قواعد حقوق بین الملل براساس منافع کشورها است ولی باید توجه داشت که منافع کشورها در کل در اجرای حقوق بینالملل است نه در عدم اجرای آن فقدان ضمانت اجرا اثبات گرایان حقوق بین الملل برخلاف نظر نافیان ،آن قائلند که حقوق بینالملل دارای ضمانت اجراهای خاص خود است چون مبانی حقوق بین الملل با مبانی حقوق داخلی متفاوت است بنابراین نباید انتظار ضمانت اجراهای مشابه را در حقوق بین الملل داشت لیکن امروزه یکی از ضمانت اجراهای مهم حقوق بینالملل افکار عمومی است وجه افتراق و تفاوت حقوق بین الملل و نزاکت بینالمللی نیز ناشی از وجود یا فقدان ضمانت اجراست توضیح آنکه نزاکت بین المللی مجموعه آداب و رسومی است که دولتها به دلایل فوایدی که این آداب در بردارد آنها را در روابط خود اجرا و رعایت می کنند بدون اینکه عدم اجرای آنها ایجاد مسئولیت بین المللی .کند بنابراین وجه افتراق حقوق و نزاکت ضمانت اجراست. کی مثال :۱ رابطه میان حقوق بین الملل عام با حقوق بین الملل عمومی» کدام است؟ (۱) تساوی (۲) تباین (سراسری (۹۴) عموم و خصوص من وجه (۴) عموم و خصوص مطلق پاسخ گزینه «۴» باید توجه داشت که به دلیل هم پوشانی بسیاری از مسائل قطعاً فرض تباین اشتباه خواهد بود. از طرفی با در نظر گرفتن ۲ لفظ عام و عمومی تنها عام و خاص بودن است که صحیح به نظر میرسد از این حیث تساوی هم اشتباه خواهد بود در دید کلی عموم و خصوص مطلق گزینه صحیح میباشد.
- Assistant
نکات مهم فصل اول: مفهوم حقوق بینالملل با توجه به احتمال طرح سوال در آزمون ارشد
-
تعریف حقوق بینالملل:
- حقوق بینالملل مجموعهای از اصول و قواعد لازمالاجرایی است که ناشی از روابط بینالمللی بوده و مناسبات میان اعضای جامعه بینالمللی را تنظیم میکند.
- تبیین اصطلاحاتی مانند جامعه بینالمللی، تابعان حقوق بینالملل، روابط بینالملل، سیاست بینالملل، و تمایز بین حقوق بینالملل عمومی و خصوصی مهم است.
-
تابعان حقوق بینالملل:
- تابعان فعال: کشورها و سازمانهای بینالمللی دولتی که هم قوانین را وضع و هم اجرا میکنند.
- تابعان منفعل: اشخاص حقیقی، شرکتهای چندملیتی، سازمانهای غیر دولتی، و نهضتهای آزادیبخش که تنها دریافتکننده قواعد حقوقی هستند.
-
روابط بینالملل و تأثیر آن بر حقوق بینالملل:
- روابط بینالملل به دو صورت خصمانه (جنگ) و دوستانه (سیاسی، اقتصادی) است که بر حقوق بینالملل تأثیر میگذارد.
- پیمان بریان-کلوگ (1928) اولین سندی است که جنگ را منع و روابط دوستانه را اصل میداند.
-
سیاست بینالملل و تأثیر آن بر حقوق بینالملل:
- سیاست بینالملل ناشی از خطمشی و تصمیمات حکومتها است و به دلیل عدم ثبات، حقوق بینالملل را تحت تأثیر قرار میدهد.
- با وجود تأثیر سیاست بینالملل، حقوق بینالملل از دوام و پایداری بیشتری برخوردار است.
-
تمایز بین حقوق بینالملل عمومی و حقوق بینالملل خصوصی:
- وجوه اشتراک:
- هر دو به روابط بینالمللی مرتبط هستند.
- معاهدات بینالمللی به عنوان منبع در هر دو استفاده میشود.
- در صورت بروز اختلاف، مراجع بینالمللی میتوانند دخالت کنند.
- وجوه افتراق:
- حقوق بینالملل عمومی روابط بین کشورها و سازمانهای بینالمللی را تنظیم میکند، در حالی که حقوق بینالملل خصوصی به روابط اشخاص حقیقی و حقوقی با عنصر خارجی میپردازد.
- منابع اصلی حقوق بینالملل خصوصی قوانین داخلی است، در حالی که حقوق بینالملل عمومی بر معاهدات و عرف بینالمللی استوار است.
- مرجع رسیدگی به اختلافات در حقوق بینالملل خصوصی غالباً مراجع داخلی هستند.
- وجوه اشتراک:
-
قلمرو حقوق بینالملل:
- حقوق بینالملل عام: قواعدی که برای کل جامعه بینالمللی لازمالاجرا است.
- حقوق بینالملل خاص: قواعدی که تنها برای یک گروه خاص از کشورها (مثلاً معاهدات چندجانبه) اعمال میشود.
-
خاستگاه اصطلاحات مرتبط با حقوق بینالملل:
- Jus gentium: در حقوق روم به معنای حقوق ملل.
- حقوق بینالملل عمومی: برای نخستین بار توسط "جرمی بنتام" معرفی شد.
- اصطلاحات دیگر: "حقوق جنگ و صلح" (هوگو گروسیوس)، "حقوق بینالدول" (کانت)، "حقوق عمومی خارجی" (هگل).
-
چالشهای نفی یا اثبات حقوق بینالملل:
- نفی حقوق بینالملل:
- عدم وجود اقتدار برتر در جامعه بینالمللی.
- فقدان ضمانت اجرا.
- تأثیر منافع ملی بر اجرای حقوق بینالملل.
- اثبات حقوق بینالملل:
- وجود مراجع قضایی بینالمللی مانند دیوان بینالمللی دادگستری.
- حقوق بینالملل دارای ضمانت اجراهای خاص خود است، هرچند متفاوت از حقوق داخلی.
- تمایز بین حقوق و نزاکت بینالمللی بر اساس وجود یا عدم وجود ضمانت اجرا.
- نفی حقوق بینالملل:
-
مثال آزمونی:
- سوال: رابطه میان حقوق بینالملل عام با حقوق بینالملل عمومی کدام است؟
- تساوی
- تباین
- عموم و خصوص من وجه
- عموم و خصوص مطلق
- پاسخ: گزینه 4 - عموم و خصوص مطلق.
- سوال: رابطه میان حقوق بینالملل عام با حقوق بینالملل عمومی کدام است؟
-
نکات کلیدی دیگر:
- جامعه جهانی: مفهومی فراتر از جامعه بینالمللی که در آن نیازهای مادی و معنوی تحقق مییابد.
- تحول در دیدگاهها: گذار از جامعه بینالمللی به جامعه جهانی و تأثیر آن بر حقوق بینالملل.
توجه به این نکات و درک عمیق از مفاهیم مذکور میتواند در پاسخگویی به سوالات آزمون ارشد کمککننده باشد.
-