Skip to content
TheChatArchiveThe Chat Archive
gpt-4-0125-preview· OpenAIAi2 WildChat-4.8M (AI2)

20 yy. başında: doğa bilimleri kökenli felsefecilerin savunduğu ve duyumdışı her türden…

  1. User

    20 yy. başında:

    doğa bilimleri kökenli felsefecilerin savunduğu ve duyumdışı her türden metafiziğe karşı kuşkuyla yaklaşarak duyumları esas alan pozitivizm ve emprio-kritisizm ile

    sosyal bilim kökenli felsefecilerin savunduğu ve ontolojide maddenin varlığına dair duyumları aşan bir apriori önkabulü, inancı, hatta imanı esas alan diyalektik materyalizmin karşılaşmasında,

    özellikle Mach’a karşı Lenin’in yazdığı Materyalizm ve Ampriokritisizm kitabı bağlamında ortaya çıkan bu karşılaşmada;

    emprist taraf fizikte gözlem imkanları yetersiz olduğu için atomların varlığına bile şüpheyle bakarken

    materyalist taraf Demokritos ve Epikür’e kadar uzanan uzak bir geçmişte bile atomu teorik bir önkabul olarak var kabul ediyordu, ki Marx’ın doktora tezi bu iki atomcu filozof hakkındaydı;

    Nasıl oldu da fizik gibi bir doğa biliminde,

    doğa bilimci empristler (Mach ve Viyana çevresi felsefecileri)

    sosyal bilimci materyalistlerin (Marx dışında felsefe eğitimi almamış amatörler Engels, Lenin vb.)

    gerisine düşebildirler?

    Sonuçta, doğa hakkında haklı çıkan taraf doğa bilimciler değil sosyal bilimciler oldu.

    Deney ve gözlem imkanlarının gelişmesiyle birlikte doğa bilimci empristler, 2300 senelik bir gecikmeyle de olsa (materyalist Demokritos’un ölümü MÖ 370) atomun varlığını kabul ettiler.

  2. Assistant
    1. yüzyılın başındaki bu çekişmeli durum, bilimin felsefeyle iç içe geçmiş olduğu bir dönemin tipik bir örneğidir. Bu durum, bilimin ve felsefenin, dünyayı anlama ve açıklama yöntemleri olarak nasıl farklılaşabileceğini gösterir.

    Emprizm ve emprio-kritisizm, sıklıkla doğa bilimleriyle ilişkilendirilen felsefi yaklaşımlardır. Bu yaklaşımlar, bilgi edinmede duyusal deneyimleri ve gözlemleri temel alırlar. Bununla birlikte, 20. yüzyılın başlarında, fizikteki gözlem imkanlarının sınırlılığı nedeniyle bazı emprist doğa bilimciler, atomların varlığı gibi konularda şüpheci bir tutum sergilediler.

    Diğer yandan, diyalektik materyalizm, Marx ve Engels tarafından geliştirilmiş ve daha sonra Lenin ve diğer sosyalist düşünürler tarafından ileriye taşınmış bir felsefi yöntemdir. Diyalektik materyalizm, materyalist bir ontolojiyi benimser ve genellikle sosyal bilimler alanında uygulanır, ancak aynı zamanda doğal dünyanın da materyalist bir açıklamasını içerir. Bu perspektif, atomlar gibi nesnelerin varlığını teorik olarak kabul eder, ki bu Demokritos ve Epikür'ün antik Atomculuk felsefesine dayanır.

    Demokritos ve Epikür'ün atom teorileri, materyalist felsefenin temelini oluşturur ve materyalizmin doğal dünya üzerine yaptığı kuramsal varsayımlar, sonunda modern fizik tarafından doğrulanmıştır. Buna karşın, dönemin emprist doğa bilimcileri, doğrudan gözlemleyemedikleri için atomların varlığına şüpheyle yaklaştılar.

    Lenin'in "Materyalizm ve Ampriokritisizm" adlı eseri, bu tartışmanın önemli bir dönüm noktasıdır ve pozitivist ve emprizm yaklaşımlarına karşı materyalist bir eleştiri sunar. Lenin, özellikle Ernst Mach ve diğer empristlerin pozisyonlarını eleştirir ve materyalist felsefenin doğal dünyayı açıklamada daha güçlü bir temel sunduğunu savunur.

    Bu durumu açıklamanın bir yolu, doğa bilimcilerin ve sosyal bilimcilerin dünyaya bakış açılarının temel farklılıklarından kaynaklanır. Doğru sonuçlara ulaşma konusunda sosyal bilim kökenli felsefecilerin "gerisine düştüğü" noktada, ironik bir şekilde, sosyal bilimlerin doğa hakkındaki materyalist varsayımları, modern bilim tarafından doğrulanmıştır. Bu, kısmen, materyalist felsefenin doğal dünyayı anlama konusunda teorik bir çerçeve sağlama becerisinden kaynaklanıyor olabilir, ayrıca bu felsefe, doğa hakkında varsayımlar yapmaktan çekinmemiş ve bu varsayımları bilimsel teorilerle nasıl destekleyebileceklerini düşünmüştür.

    Bu, felsefenin ve bilimin doğası gereği dinamik ve sürekli gelişen bir tartışma alanı olduğunu gösterir. Doğa bilimlerindeki ilerlemeler ve duyusal gözlemin ötesine geçen teknolojik gelişmeler, bilgi edinme yollarımızı ve dünyayı nasıl anladığımızı dönüştürmeye devam ediyor.

Responses were produced in different, uncontrolled contexts (system prompts, settings, prior turns). This is not a benchmark.